صورتحساب الکترونیک خدمات بیمه‌ای (الگوی سیزدهم): راهنمای کامل
الگوی خدمات بیمه‌ای شناسه یکتای بیمه‌نامه و الحاقیه را به صورتحساب وصل می‌کند. قواعد، نوع اول و دوم، موضوع‌ها، مثال عددی و اشتباه‌های رایج را ببینید.
آخرین بروزرسانی:
اگر شرکت بیمه هستید یا خدمات بیمه‌ای می‌فروشید، صورتحساب الکترونیک شما یک چیز اضافه دارد که در فروش عادی نیست: شناسه یکتای بیمه‌نامه. سامانه مؤدیان برای این فعالیت یک قالب جدا ساخته است به نام صورتحساب الکترونیک الگوی فروش خدمات بیمه‌ای یا «الگوی سیزدهم». این الگو دو شناسه‌ی دریافتی از بیمه مرکزی را به صورتحساب وصل می‌کند تا صورتحساب‌هایی که برای یک بیمه‌نامه صادر می‌شوند به هم مرتبط باشند. این مقاله ساده توضیح می‌دهد این الگو برای چه کسانی است، شناسه‌ها چه هستند، نوع اول و دوم چه فرقی دارند، موضوع‌های مجاز کدام‌اند و کجا اشتباه پیش می‌آید.
قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. مبلغ‌ها و نرخ مثال‌ها فرضی‌اند. سند درباره‌ی این الگو کوتاه است و جاهایی که چیزی نگفته با «برداشت ما» مشخص شده‌اند تا با راهنمای رسمی و حسابدارتان تطبیق دهید. اگر هنوز با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید.
صورتحساب الکترونیک خدمات بیمه‌ای چیست؟
الگو در سامانه مؤدیان یعنی قالب و قواعد صورتحساب. هر فعالیت قالبی دارد: فروش عادی، طلا، بلیط هواپیما، صادرات و ... . فروش خدمات بیمه‌ای هم قالب خودش را دارد، چون بیمه‌نامه‌ها در طول عمرشان چند بار صورتحساب می‌گیرند: صدور اولیه، الحاقیه‌ها (تغییر در بیمه‌نامه)، اصلاح یا برگشت. سازمان امور مالیاتی می‌خواهد این صورتحساب‌ها به بیمه‌نامه‌ی اصلی‌شان وصل باشند. سند این هدف را این‌طور می‌گوید: این دو شناسه بر اساس نیاز فروشندگان خدمات بیمه‌ای و برای ایجاد پیوستگی بین صورتحساب‌های صادره برای بیمه‌نامه‌ها در نظر گرفته شده است.
بقیه‌ی صورتحساب مثل الگوی فروش است: مشخصات فروشنده، خریدار، اقلام خدمت، مالیات، جمع‌ها و روش تسویه. تفاوت اصلی فقط همان دو شناسه است. برای دیدن جای این الگو در میان همه‌ی الگوها، راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک و راهنمای انتخاب الگوی مناسب فعالیت شما را ببینید.
چه کسانی از الگوی بیمه استفاده می‌کنند؟
سند الگو را «فروش خدمات بیمه‌ای» نامیده و مخاطبش را فروشندگان خدمات بیمه‌ای می‌داند. یعنی کسی که خدمت بیمه می‌فروشد و صورتحساب فروش آن را صادر می‌کند. سند فهرست دقیقی از افراد مجاز نمی‌دهد؛ مثلاً نمی‌گوید نماینده‌ی فروش یا کارگزار در چه شرایطی از این الگو استفاده کند. برداشت ما این است که تعیین مصداق با اطلاعیه‌های رسمی سازمان امور مالیاتی و ارتباط شما با شرکت بیمه است. اگر نماینده یا کارگزار بیمه هستید، پیش از ارسال با حسابدار یا مشاور مالیاتی تطبیق دهید.
اگر شما خریدار بیمه‌نامه هستید (شخص حقیقی یا شرکت)، این الگو را خودتان صادر نمی‌کنید؛ آن را در صورتحساب دریافتی می‌بینید. در بخش خریدار توضیح داده‌ایم چه چیزهایی را بررسی کنید.
شناسه یکتای بیمه‌نامه چیست؟
این مهم‌ترین مورد الگوی سیزدهم است. طبق سند:
- مقدار آن شناسه‌ی یکتای بیمه‌نامه‌ی اصلی است که از بیمه مرکزی دریافت می‌شود. شما آن را نمی‌سازید و حدس نمی‌زنید.
- طول آن حداقل ۹ و حداکثر ۱۲ نویسه است و نوعش عددی است.
- الزامی یا اختیاری بودن آن «با توجه به الگوی صورتحساب» تعیین می‌شود و در الگوی خدمات بیمه‌ای، هم در نوع اول و هم در نوع دوم الزامی است.
- در الگوهای دیگر این مورد وجود ندارد و ثبت نمی‌شود.
پنل تیپینتا هم پیش از ارسال بررسی می‌کند که شناسه فقط رقم باشد و بین ۹ تا ۱۲ رقم باشد. اگر شناسه‌ای مثلاً ۸ رقم داشته باشد، صورتحساب «نیازمند اصلاح» می‌ماند. شناسه را از سامانه‌ی بیمه مرکزی یا از همان‌جایی که بیمه‌نامه را ثبت می‌کنید بردارید و کپی کنید؛ تایپ دستی بهترین راه برای اشتباه است.
شناسه یکتای الحاقیه چیست؟
الحاقیه در بیمه یعنی سندی که بعد از صدور بیمه‌نامه، تغییری در آن ایجاد می‌کند: مثلاً افزودن پوشش، تغییر مبلغ، تمدید یا کاهش. (این توضیح عمومی است و سند فنی تعریفی از الحاقیه نمی‌دهد.) سند می‌گوید مقدار آن «شناسه‌ی یکتای الحاقیه‌ی بیمه‌نامه» است که آن هم از بیمه مرکزی دریافت می‌شود. قواعدش:
- طول آن ۹ تا ۱۲ نویسه است.
- در این الگو اختیاری است؛ یعنی ثبت یا عدم ثبتش مانع صدور نمی‌شود.
- هدفش مثل شناسه‌ی بیمه‌نامه ایجاد پیوستگی بین صورتحساب‌های صادره برای بیمه‌نامه‌هاست.
سند نمی‌گوید در چه شرایطی ثبت الحاقیه «بهتر» است. برداشت ما این است که اگر صورتحساب مربوط به یک الحاقیه است و شناسه‌اش را دارید، آن را کنار شناسه‌ی بیمه‌نامه ثبت کنید تا رد صورتحساب‌ها شفاف باشد؛ ولی اجبار روشنی در سند نیست. پنل هم آن را اختیاری نگه می‌دارد و اگر ثبت شود، همان قاعده‌ی ۹ تا ۱۲ رقم را کنترل می‌کند.
دو شناسه چگونه صورتحساب‌ها را به هم وصل می‌کنند؟
فرض کنید یک بیمه‌نامه صادر شده و بعد یک الحاقیه گرفته است. در این الگو:
- صورتحساب صدور بیمه‌نامه شناسه‌ی بیمه‌نامه را دارد.
- صورتحساب الحاقیه هم همان شناسه‌ی بیمه‌نامه را دارد و می‌تواند شناسه‌ی الحاقیه را هم داشته باشد.
- در نتیجه سازمان و خود شما می‌توانید همه‌ی صورتحساب‌های یک بیمه‌نامه را با یک شناسه دنبال کنید.
این «وصل کردن» غیر از «مرجع» در اصلاحی و ابطالی است. مرجع اصلاحی و ابطالی با شماره منحصربه‌فرد مالیاتی مشخص می‌شود و رابطه‌ی خود صورتحساب‌هاست. شناسه‌ی بیمه‌نامه رابطه‌ی صورتحساب با بیمه‌نامه است. سند توضیح بیشتری نمی‌دهد؛ جزئیات را با راهنمای رسمی تطبیق دهید.
نوع اول یا نوع دوم؟
الگوی بیمه یکی از چهار الگویی است که در هر دو نوع وجود دارد (فروش، طلا و جواهر، فرآورده‌های نفتی و خدمات بیمه‌ای). انتخاب بین دو نوع به همان قاعده‌ی معمول است:
| مورد | نوع اول | نوع دوم |
|---|---|---|
| خریدار | اطلاعات کامل خریدار (مثلاً شماره اقتصادی در صورت نیاز به اعتبار مالیاتی) | اطلاعات خریدار اختیاری |
| کاربرد معمول | خریدار شرکت یا مؤدی که اعتبار مالیاتی می‌خواهد | فروش به مصرف‌کننده‌ی نهایی |
| روش تسویه | نقدی، نسیه یا نقدی/نسیه | همیشه نقدی |
| شناسه‌ی بیمه‌نامه | الزامی | الزامی |
| شناسه‌ی الحاقیه | اختیاری | اختیاری |
اینکه کدام نوع را باید بزنید به شرایط معامله و اطلاعیه‌های سازمان بستگی دارد. تفاوت‌ها را در راهنمای نوع اول و راهنمای نوع دوم ببینید. اگر خریدار شرکتی است که می‌خواهد مالیات پرداختی را در حساب خود لحاظ کند، نوع اول را با شماره اقتصادی او صادر کنید.
موضوع‌های مجاز در الگوی بیمه
الگوی خدمات بیمه‌ای محدودیتی در موضوع ندارد (برخلاف صادرات، بارنامه و بورس). هر چهار موضوع مجاز است:
- اصلی: اولین صورتحساب فروش.
- اصلاحی: وقتی بعد از ثبت، باید اقلام غیر از خریدار و شناسه‌ی خدمت را اصلاح کنید.
- ابطالی: وقتی صورتحساب باید کامل باطل شود.
- برگشت از فروش: وقتی بخشی از خدمت کم شده است؛ مثلاً برگشت بخشی از حق‌بیمه.
در سه موضوع ارجاعی (اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش) قواعد عمومی سند اجرا می‌شود: نوع و الگوی صورتحساب باید مثل صورتحساب مرجع باشد؛ شماره منحصربه‌فرد مالیاتی مرجع باید درج شود؛ اطلاعات خریدار و شناسه‌ی خدمت غیرقابل اصلاح است و برای تغییرشان باید صورتحساب مرجع را ابطال کنید و صورتحساب تازه بزنید. هر صورتحساب فقط یک‌بار می‌تواند مرجع ابطالی شود. تفاوت‌ها را در مقایسه‌ی اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش ببینید.
سند نمی‌گوید شناسه‌ی بیمه‌نامه در صورتحساب اصلاحی یا برگشتی باید دوباره ثبت شود یا از مرجع خوانده می‌شود. برداشت ما این است که چون الگو و نوع باید با مرجع یکی باشد، شناسه‌ی همان بیمه‌نامه را هم یکسان وارد کنید. اگر پنل یا سامانه خطا داد، پیام را بخوانید و با راهنمای رسمی تطبیق دهید.
مالیات و مبلغ‌ها در صورتحساب بیمه
ساختار مبلغ‌ها مثل فروش عادی است: مبلغ هر ردیف، تخفیف، مبلغ پس از تخفیف، مالیات و جمع. سند برای الگوی بیمه نرخ یا معافیت مشخصی نمی‌گوید و حالت ویژه‌ای برای مالیات تعریف نکرده است. پس نرخ مالیات بر ارزش افزوده و هر عوارض یا وجه قانونی دیگر را از قانون و اطلاعیه‌ی رسمی همان خدمت بگیرید؛ بعضی خدمات ممکن است حکم متفاوتی داشته باشند و این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست. راهنمای کلی مالیات و عوارض در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب آمده است. شناسه‌ی خدمت را هم با ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت پیدا کنید؛ اگر خطا گرفتید، راهنمای خطاهای شناسه کمک می‌کند.
مثال عددی: بیمه‌نامه و الحاقیه
همه‌ی عددها فرضی‌اند و فقط برای فهم منطق‌اند. نرخ ۱۰ درصد را فقط برای مثال گذاشته‌ایم و نرخ واقعی را قانون تعیین می‌کند.
صورتحساب ۱: صدور بیمه‌نامه
| مورد | مقدار |
|---|---|
| شناسه‌ی بیمه‌نامه (فرضی) | ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰۱ |
| مبلغ خدمت (حق‌بیمه، فرضی) | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| تخفیف | ۰ |
| مالیات با نرخ فرضی ۱۰٪ | ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| مبلغ کل صورتحساب | ۸۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
صورتحساب ۲: الحاقیه‌ی افزایش پوشش
| مورد | مقدار |
|---|---|
| شناسه‌ی بیمه‌نامه | همان ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰۱ |
| شناسه‌ی الحاقیه (فرضی) | ۹۸۷۶۵۴۳۲۱۰۹ |
| مبلغ خدمت (حق‌بیمه‌ی اضافی، فرضی) | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| مالیات با نرخ فرضی ۱۰٪ | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال |
| مبلغ کل صورتحساب | ۱۶٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال |
بررسی: ۸۰ + ۸ = ۸۸ میلیون و ۱۵ + ۱٫۵ = ۱۶٫۵ میلیون ریال. مجموع دو صورتحساب برای این بیمه‌نامه ۱۰۴٫۵ میلیون ریال می‌شود. هر دو صورتحساب با یک شناسه‌ی بیمه‌نامه به هم وصل‌اند. اگر شناسه‌ی بیمه‌نامه‌ی صورتحساب دوم را اشتباه تایپ کنید، دو صورتحساب دیگر به هم مرتبط نمی‌مانند.
روش تسویه
روش تسویه در همه‌ی الگوها اجباری است. در نوع اول می‌توانید نقدی، نسیه یا نقدی/نسیه انتخاب کنید و در نوع دوم تسویه همیشه نقدی است. سند برای الگوی بیمه قاعده‌ی ویژه‌ای ندارد؛ برداشت ما این است که همین قاعده‌ی عمومی اجرا می‌شود. حق‌بیمه‌ی اقساطی را چگونه ثبت کنید؟ سند به آن اشاره نمی‌کند؛ با واحد مالی و راهنمای رسمی تطبیق دهید. شرح روش‌ها در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک آمده است.
اگر خریدار خدمات بیمه‌ای هستید
- صورتحساب نوع اول با شماره اقتصادی شما: در کارپوشه‌ی شما نمایش داده می‌شود و پس از تأیید می‌تواند برایتان اعتبار مالیاتی بسازد؛ در نوع دوم چنین اعتباری شکل نمی‌گیرد.
- شناسه‌ی بیمه‌نامه را با بیمه‌نامه‌ی خودتان مقایسه کنید. اگر شناسه با بیمه‌نامه‌ی شما نمی‌خواند، پیش از تأیید از فروشنده بپرسید.
- برای هر الحاقیه صورتحساب جدا بخواهید و مبلغ آن را با سند الحاقیه بسنجید.
اینکه اعتبار مالیاتی برای کدام خرید بیمه‌ای قابل استفاده است، به قانون بستگی دارد و در این مقاله نیست؛ با حسابدار خود تطبیق دهید.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی فروشنده را انتخاب کنید، «خدمات بیمه‌ای» را به‌عنوان الگو بگذارید، نوع اول یا دوم و موضوع را مشخص کنید.
- طرفین معامله: اطلاعات خریدار را مطابق نوع صورتحساب وارد کنید. در همین مرحله بخشی با عنوان «اطلاعات اختصاصی الگو» هست؛ شناسه‌ی بیمه‌نامه (الزامی) و در صورت نیاز شناسه‌ی الحاقیه (اختیاری) را آنجا بنویسید.
- اقلام کالا و خدمات: شناسه‌ی خدمت، مبلغ، تخفیف و مالیات را ثبت کنید.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را انتخاب کنید.
- بازبینی و ثبت: شناسه‌ها، مبلغ‌ها و جمع‌ها را بازبینی و ارسال کنید. پیگیری وضعیت: راهنمای وضعیت صورتحساب.
اگر شناسه‌ی بیمه‌نامه را خالی بگذارید یا طولش از ۹ تا ۱۲ رقم بیرون باشد، پنل صورتحساب را «نیازمند اصلاح» نگه می‌دارد.
اشتباه‌های رایج در الگوی بیمه
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| خالی گذاشتن شناسه‌ی بیمه‌نامه | در این الگو الزامی است | شناسه را از بیمه مرکزی بردارید |
| شناسه‌ی کمتر از ۹ یا بیشتر از ۱۲ رقم | طول مجاز ۹ تا ۱۲ است | شناسه را کامل و بدون فاصله کپی کنید |
| حرف یا نشانه‌ی اضافه در شناسه | مقدار باید عددی باشد (پنل فقط رقم می‌پذیرد) | فقط رقم وارد کنید |
| ساختن شناسه‌ی دلخواه | مقدار باید همان شناسه‌ی دریافتی از بیمه مرکزی باشد | شناسه‌ی واقعی را بردارید |
| شناسه‌ی بیمه‌نامه‌ی اشتباه برای الحاقیه | پیوستگی صورتحساب‌ها به هم می‌خورد | شناسه‌ی همان بیمه‌نامه‌ی اصلی را بنویسید |
| استفاده از الگوی بیمه برای فروش غیر بیمه‌ای | این الگو مخصوص فروش خدمات بیمه‌ای است | برای فروش عادی الگوی فروش را بزنید |
| اصلاح خریدار یا شناسه‌ی خدمت با صورتحساب اصلاحی | این اقلام غیرقابل اصلاح‌اند | مرجع را ابطال و صورتحساب تازه بزنید |
| نوع دوم با نیاز به اعتبار مالیاتی خریدار | در نوع دوم اعتبار مالیاتی شکل نمی‌گیرد | نوع اول را با شماره اقتصادی خریدار صادر کنید |
پرسش‌های متداول
الگوی سیزدهم چیست؟
الگوی فروش خدمات بیمه‌ای است. فرق اصلی‌اش با فروش عادی دو شناسه است: شناسه‌ی بیمه‌نامه (الزامی) و شناسه‌ی الحاقیه (اختیاری).
شناسه‌ی یکتای بیمه‌نامه را از کجا بگیرم؟
سند می‌گوید مقدار آن شناسه‌ی بیمه‌نامه‌ی اصلی است که از بیمه مرکزی دریافت می‌شود. سامانه یا فرایند دقیق دریافتش در سند نیامده؛ از همان مسیری که بیمه‌نامه ثبت می‌شود بردارید.
شناسه چند رقم است؟
حداقل ۹ و حداکثر ۱۲ نویسه. پنل تیپینتا فقط رقم می‌پذیرد.
شناسه‌ی الحاقیه الزامی است؟
خیر، در این الگو اختیاری است. اگر ثبت می‌کنید، باید ۹ تا ۱۲ رقم باشد.
الگوی بیمه در نوع دوم هم هست؟
بله. این الگو در نوع اول و نوع دوم وجود دارد.
برگشت از فروش در الگوی بیمه ممکن است؟
بله. موضوع‌های اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش همه مجازند.
نماینده‌ی بیمه هم می‌تواند از این الگو استفاده کند؟
سند فقط می‌گوید «فروشندگان خدمات بیمه‌ای». اینکه نماینده یا کارگزار در چه شرایطی مشمول است در سند نیامده؛ با اطلاعیه‌ی رسمی و مشاور مالیاتی تطبیق دهید.
نرخ مالیات بیمه چند درصد است؟
سند نرخ یا معافیتی برای این الگو نمی‌گوید و باید از قانون و اطلاعیه‌ی رسمی گرفته شود. عددهای این مقاله فرضی‌اند.
اگر شناسه را اشتباه ثبت کردم چه کنم؟
اگر صورتحساب هنوز تأیید نشده است، مسیر اصلاح یا ابطال را طبق قواعد عمومی دنبال کنید. توجه کنید اصلاحی نوع، الگو، خریدار و شناسه‌ی خدمت را تغییر نمی‌دهد. اینکه شناسه‌ی بیمه‌نامه با اصلاحی قابل تغییر است یا نه در سند نیامده؛ برای اطمینان صورتحساب را ابطال و دوباره صادر کنید یا با پشتیبانی سامانه تطبیق دهید.
جمع‌بندی
الگوی خدمات بیمه‌ای چهار چیز دارد که باید یادتان بماند: در نوع اول و دوم هست؛ شناسه‌ی یکتای بیمه‌نامه (۹ تا ۱۲ رقم از بیمه مرکزی) الزامی است؛ شناسه‌ی الحاقیه اختیاری است؛ و هر چهار موضوع اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش مجازند. بقیه‌ی صورتحساب مثل فروش عادی است. پیش از ارسال، شناسه را از منبع رسمی کپی کنید و با بیمه‌نامه بسنجید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست؛ برای نرخ، معافیت و موارد خاص با حسابدار و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید. مهلت و جریمه‌ی ارسال را در مقاله‌ی ماده ۹ ببینید.
الگوهای هم‌خانواده را هم ببینید: الگوی فرآورده‌های نفتی و الگوی طلا، جواهر و پلاتین که آن‌ها هم در نوع اول و دوم وجود دارند.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
