صورتحساب الکترونیک الگوی بورس کالا (الگوی یازدهم): اعلامیه فروش و نرخ صفر
الگوی بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا برای فروشندگان با گواهی سپرده است. اعلامیه فروش بورس، شرط نرخ صفر سیستمی، برچسب تأیید و موضوع‌های مجاز را با مثال ببینید.
آخرین بروزرسانی:
اگر کالای خود را از طریق گواهی سپرده در بورس کالا می‌فروشید، صورتحساب شما با فروش عادی فرق دارد: فروش شما قبلاً در بورس انجام شده و بورس برای آن «اعلامیه‌ی فروش» صادر کرده است. سامانه مؤدیان برای همین حالت قالب جدایی دارد: صورتحساب الکترونیک الگوی بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا، یا «الگوی یازدهم». نکته‌ی اصلی این الگو یک جمله است: اگر صورتحساب شما با اعلامیه‌ی فروش بورس جور باشد، معافیت نرخ صفر سیستمی اعمال می‌شود؛ اگر جور نباشد، فروش شما «فروش عادی» حساب می‌شود. این مقاله ساده توضیح می‌دهد چه چیزهایی باید بخواند و چه مشکلاتی پیش می‌آید.
قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. مبلغ‌ها و مثال‌ها فرضی‌اند و جاهایی که سند ساکت است با «برداشت ما» مشخص شده‌اند. اگر هنوز با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید.
الگوی بورس کالا چیست و برای چه کسانی است؟
سند فنی الگوی یازدهم را «مختص ثبت فروش اشخاصی که کالای خود را (از طریق گواهی سپرده) در بورس به فروش می‌رسانند» تعریف می‌کند. یعنی اگر شما فروشنده‌ی کالا در بورس کالا هستید و معامله‌ات با گواهی سپرده انجام شده، صورتحساب این معامله را باید با این الگو ثبت کنید. اگر کالا را خارج از بورس می‌فروشید، با الگوی فروش کار می‌کنید؛ اگر صادرات است، الگوی صادرات را ببینید. فهرست همه‌ی الگوها در راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک و راهنمای انتخاب الگوی مناسب فعالیت شما آمده است.
این الگو فقط در صورتحساب نوع اول وجود دارد و در نوع دوم و سوم نیست. سند درباره‌ی ماهیت گواهی سپرده یا نحوه‌ی خرید و فروش آن توضیحی نمی‌دهد؛ این بخش برای صورتحساب است، نه آموزش بورس.
اعلامیه‌ی فروش بورس: شماره و تاریخ
«اعلامیه‌ی فروش» سندی است که بورس برای معامله‌ی شما صادر می‌کند. سند دو چیز از آن را در صورتحساب می‌خواهد:
- شماره‌ی اعلامیه‌ی فروش: برای هر نماد معاملاتی مشمول گواهی سپرده، ثبت این شماره در صورتحساب الزامی است. سند می‌گوید این فیلد «معیار کنترلی صحت اطلاعات فروشنده و کالای فروخته‌شده» است.
- تاریخ اعلامیه‌ی فروش: همان تاریخ اعلامیه‌ی صادرشده از بورس برای هر نماد معاملاتی است و نشان‌دهنده‌ی تاریخ انجام معامله در بورس است.
دو قاعده‌ی تاریخ هم هست: تاریخ اعلامیه‌ی فروش نباید از تاریخ صدور صورتحساب بزرگ‌تر باشد، و تاریخ و زمان صدور صورتحساب باید برابر یا بعد از تاریخ اعلامیه باشد. به زبان ساده: نمی‌شود برای معامله‌ای که هنوز در بورس انجام نشده صورتحساب زد. مهلت ارسال صورتحساب و پیامد دیرکرد را در مقاله‌ی ماده ۹ بخوانید.
مهم‌ترین قاعده: چه چیزهایی باید با اعلامیه جور باشد؟
سند برای بهره‌مندی از معافیت نرخ صفر سیستمی چهار تطابق می‌خواهد:
| چه چیزی؟ | باید با اعلامیه‌ی فروش بورس… |
|---|---|
| شناسه‌ی کالا و خدمت | یکی باشد |
| تعداد/مقدار | یکی باشد |
| واحد اندازه‌گیری | یکی باشد |
| مبلغ بعد از تخفیف | برابر «ارزش معامله»ی اعلامیه باشد |
اگر شماره‌ی اعلامیه با اعلامیه‌ی صادرشده از بورس نخواند، یا مبلغ بعد از تخفیف با ارزش معامله برابر نباشد، سند صریح می‌گوید: صورتحساب به‌عنوان فروش عادی لحاظ می‌شود و معافیت نرخ صفر سیستمی برای آن در نظر گرفته نمی‌شود. فرق این الگو با صادرات هم همین است: در صادرات عدم تناظر، مانع بهره‌مندی از معافیت از طریق رسیدگی نیست؛ اینجا سند چنین جمله‌ای نمی‌گوید و پیامد را «فروش عادی» اعلام می‌کند. پس پیش از ارسال، هر چهار مورد را از روی اعلامیه‌ی خودتان کپی کنید و حدس نزنید.
مبلغ مالی این عدم تطابق برای شما چقدر است؟ سند نمی‌گوید و به نوع کالا و قانون بستگی دارد. با حسابدار هماهنگ کنید.
فقط یک ردیف شناسه‌ی کالا
در این الگو (و در الگوی فروش زنجیره) فروشنده فقط مجاز است یک ردیف شناسه‌ی کالا و خدمت در صورتحساب بفرستد. اگر معامله‌ی شما چند نماد دارد، برای هر نماد جداگانه فکر کنید؛ سند درباره‌ی چند نماد در یک صورتحساب چیزی نمی‌گوید و قاعده‌ی «یک ردیف» پیداست. برداشت ما این است که برای هر اعلامیه (هر نماد) یک صورتحساب جدا لازم است، ولی این را با راهنمای رسمی تطبیق دهید. شناسه‌ی کالا را با ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت پیدا کنید و در صورت خطا، راهنمای خطاهای شناسه را ببینید.
مالیات بر ارزش افزوده: نرخ صفر
سند می‌گوید نرخ مالیات بر ارزش افزوده در صورتحساب‌های الگوی صادرات، بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا و فروش زنجیره برابر صفر است. پس مبلغ مالیات هم صفر می‌شود. فرمول مبلغ کل ساده است: مبلغ پس از تخفیف + مالیات (صفر) + سایر مالیات و عوارض و وجوه قانونی (فقط اگر قانون تعیین کرده باشد). فرمول‌های عمومی در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب آمده است. تفاوت «نرخ صفر» با «معافیت» را با حسابدار روشن کنید؛ سند فقط می‌گوید نرخ این الگو صفر است.
خریدار: ثبت اطلاعاتش الزامی نیست
سند می‌گوید در صورتحساب نوع اول با الگوی صادرات و بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا، ثبت اطلاعات مربوط به خریدار الزامی نیست. فروشنده‌ی الزام‌شده شماره اقتصادی خودتان است که باید با ثبت‌نام الکترونیک شما یکی باشد (و اگر شعبه دارید، کد شعبه هم هم‌خوان).
برچسب «تأیید شده» و «تأیید نشده»
سامانه بعد از دریافت صورتحساب، آن را با اعلامیه‌ی فروش بورس مقایسه می‌کند. سند از دو برچسب سخن می‌گوید: «تأیید شده» (تطابق با اعلامیه‌ی فروش بورس احراز شد) و «تأیید نشده» (تطابق احراز نشد). این برچسب روی تصمیم بعدی شما اثر دارد:
| برچسب صورتحساب اصلی | چه کاری مجاز است؟ |
|---|---|
| تأیید نشده | می‌تواند مرجع صورتحساب اصلاحی باشد |
| تأیید شده | فقط می‌توان شماره مالیاتی آن را به‌عنوان مرجع در صورتحساب ابطالی به‌کار برد؛ اصلاحی نمی‌شود |
یعنی اگر عدم تطابقی پیش آمده و صورتحساب برچسب «تأیید نشده» گرفته، می‌توانید اصلاحی بزنید و اطلاعات را درست کنید. اما اگر برچسب «تأیید شده» خورده و اطلاعات را بعداً غلط تشخیص دادید، باید صورتحساب را ابطال کنید و از نو بزنید. سند نمی‌گوید این برچسب در کجا و چگونه به شما نمایش داده می‌شود؛ وضعیت صورتحساب را در پنل و کارپوشه‌ی مؤدیان پیگیری کنید (راهنمای وضعیت صورتحساب).
موضوع‌های مجاز: اصلی، اصلاحی، ابطالی
الگوی بورس سه موضوع دارد: اصلی، اصلاحی و ابطالی. موضوع برگشت از فروش در این الگو وجود ندارد. تفاوت سه موضوع را در مقایسه‌ی اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش بخوانید. در موضوع ابطالی، نوع و الگوی صورتحساب از الگو خارج هستند.
روش تسویه
سند صریحاً می‌گوید در الگوی بورس کالا ثبت روش تسویه به‌صورت نقدی، نسیه و نقدی/نسیه امکان‌پذیر است (در کنار فروش ارز، بلیط هواپیما، صادرات و قبوض خدماتی). نگاشت دقیق پرداخت‌های بورسی به این سه حالت در سند نیامده است؛ با واحد مالی تطبیق دهید. شرح روش‌ها: روش تسویه در صورتحساب الکترونیک.
مثال عددی: یک معامله‌ی بورسی
فرض کنید فروشنده‌ای ۲۰٬۰۰۰ کیلوگرم کالا را در بورس با قیمت فرضی هر کیلو ۵۰۰٬۰۰۰ ریال فروخته است. اعلامیه‌ی فروش ارزش معامله را ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال نشان می‌دهد. شناسه‌ی کالا، واحد (کیلوگرم) و عددها فرضی‌اند.
| مورد | اعلامیه‌ی بورس | صورتحساب درست | صورتحساب نادرست |
|---|---|---|---|
| مقدار | ۲۰٬۰۰۰ کیلوگرم | ۲۰٬۰۰۰ کیلوگرم | ۲۰٬۰۰۰ کیلوگرم |
| مبلغ بعد از تخفیف | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات (نرخ صفر) | — | ۰ | ۰ |
| مبلغ کل | — | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| نتیجه | در ستون درست: تطابق و نرخ صفر سیستمی. در ستون نادرست: چون مبلغ با ارزش معامله برابر نیست، فروش عادی حساب می‌شود و معافیت نرخ صفر سیستمی اعمال نمی‌شود. | ||
بررسی: ۲۰٬۰۰۰ × ۵۰۰٬۰۰۰ = ۱۰ میلیارد ریال. اگر بخشی از مبلغ، مثلاً تخفیف یا کارمزد، در صورتحساب اعمال شده، مبلغ بعد از تخفیف است که باید با ارزش معامله جور باشد، نه مبلغ قبل از آن.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی خود را انتخاب کنید، «بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا» را به‌عنوان الگو بگذارید، نوع اول و موضوع را مشخص کنید. شماره و تاریخ اعلامیه‌ی فروش را همان‌جا وارد کنید.
- طرفین معامله: اطلاعات خریدار اختیاری است.
- اقلام کالا و خدمات: فقط یک ردیف بسازید و شناسه، مقدار، واحد و مبلغ را عیناً از اعلامیه بنویسید. نرخ مالیات را صفر بگذارید.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را انتخاب کنید.
- بازبینی و ثبت: چهار تطابق، تاریخ‌ها و جمع‌ها را بازبینی و ارسال کنید.
پنل پیش از ارسال تاریخ‌ها و نرخ صفر را می‌سنجد؛ مثلاً تاریخ صدور قبل از تاریخ اعلامیه یا نرخ مالیات غیر از صفر، صورتحساب را «نیازمند اصلاح» نگه می‌دارد. اما تطابق با خود اعلامیه‌ی بورس فقط بعد از ارسال و توسط سامانه مؤدیان بررسی می‌شود.
اشتباه‌های رایج فروشندگان بورسی
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| ثبت نکردن شماره‌ی اعلامیه | برای هر نماد مشمول گواهی سپرده الزامی است | از اعلامیه کپی کنید |
| شماره‌ی اعلامیه‌ی اشتباه | تطابق احراز نمی‌شود و فروش عادی حساب می‌شود | شماره را با اعلامیه بسنجید |
| شناسه‌ی کالا یا واحد متفاوت از اعلامیه | شرط نرخ صفر سیستمی برقرار نمی‌شود | عیناً از اعلامیه بنویسید |
| مقدار متفاوت از اعلامیه | شرط نرخ صفر سیستمی برقرار نمی‌شود | مقدار را اصلاح کنید |
| مبلغ بعد از تخفیف برابر ارزش معامله نیست | صورتحساب فروش عادی حساب می‌شود | عدد را با ارزش معامله مطابقت دهید |
| تاریخ صدور قبل از تاریخ اعلامیه | تاریخ صدور باید برابر یا بعد از تاریخ اعلامیه باشد | تاریخ را اصلاح کنید |
| تاریخ اعلامیه بعد از تاریخ صدور | تاریخ اعلامیه نباید از تاریخ صدور بزرگ‌تر باشد | تاریخ را بسنجید |
| بیش از یک ردیف شناسه | فروشنده فقط مجاز به یک ردیف است | یک ردیف بفرستید |
| نرخ مالیات غیر از صفر | نرخ در این الگو صفر است | نرخ را صفر بگذارید |
| اصلاحی روی صورتحساب «تأیید شده» | فقط ابطالی با شماره مالیاتی مرجع ممکن است | ابطال کنید و صورتحساب جدید بزنید |
| انتخاب برگشت از فروش | در این الگو نیست | اصلاحی یا ابطالی |
پرسش‌های متداول
الگوی بورس کالا برای چه کسانی است؟
برای اشخاصی که کالای خود را (از طریق گواهی سپرده) در بورس می‌فروشند.
الگوی بورس کالا در نوع دوم هم هست؟
خیر. فقط در نوع اول وجود دارد.
اعلامیه‌ی فروش بورس چیست؟
سندی که بورس برای معامله‌ی شما به ازای هر نماد معاملاتی مشمول گواهی سپرده صادر می‌کند. شماره و تاریخ آن در صورتحساب ثبت می‌شود.
اگر مبلغ صورتحساب با اعلامیه نخواند چه می‌شود؟
سند می‌گوید صورتحساب به‌عنوان فروش عادی لحاظ می‌شود و معافیت نرخ صفر سیستمی اعمال نمی‌شود.
مالیات بر ارزش افزوده در این الگو چند درصد است؟
صفر.
خریدار را حتماً ثبت کنم؟
خیر. ثبت اطلاعات خریدار در این الگو الزامی نیست.
چند ردیف مجاز است؟
فقط یک ردیف شناسه‌ی کالا و خدمت.
برچسب «تأیید شده» یعنی چه؟
یعنی تطابق صورتحساب با اعلامیه‌ی فروش بورس احراز شده است. در آن صورت فقط ابطال با شماره مالیاتی مرجع ممکن است؛ اصلاحی نمی‌شود.
برگشت از فروش در این الگو ممکن است؟
خیر. موضوع‌های مجاز اصلی، اصلاحی و ابطالی است.
جمع‌بندی
در صورتحساب بورس کالا پنج نکته مهم است: فقط نوع اول و فروشنده‌ی با گواهی سپرده؛ شماره و تاریخ اعلامیه‌ی فروش برای هر نماد؛ تطابق شناسه، مقدار، واحد و مبلغ بعد از تخفیف با اعلامیه برای نرخ صفر سیستمی؛ فقط یک ردیف و نرخ صفر؛ و تفاوت برچسب «تأیید شده» و «تأیید نشده» در اصلاحی و ابطالی. پیش از ارسال یک بار همه‌ی عددها را با اعلامیه بسنجید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست؛ برای موارد خاص و نرخ و مهلت به‌روز با حسابدار و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
