صورتحساب الکترونیک الگوی صادرات (کوتاژ گمرکی): راهنمای کامل صادرکننده
صورتحساب صادراتی چگونه ثبت می‌شود؟ شماره و تاریخ کوتاژ، ارزش ریالی و ارزی، وزن خالص، مالیات صفر، موضوع‌های مجاز و جریمه‌ی مرجوعی را با مثال عددی ببینید.
آخرین بروزرسانی:
اگر کالایی به خارج از کشور می‌فروشید، صورتحساب شما با فروش داخلی تفاوت‌های اساسی دارد: ارزش کالا از روی اظهارنامه‌ی گمرکی تعیین می‌شود، خریدار معمولاً خارجی است، پول به ارز دریافت می‌شود و نرخ مالیات بر ارزش افزوده صفر است. سامانه مؤدیان برای این نوع فروش یک قالب جدا دارد: صورتحساب الکترونیک الگوی صادرات، یا «الگوی هفتم». قلب این الگو شماره کوتاژ اظهارنامه‌ی گمرکی است. این مقاله ساده توضیح می‌دهد صادرکننده چه چیزی را چگونه ثبت کند و کجاها اشتباه می‌کند.
اگر هنوز با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید. قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. مبلغ‌ها، ارزها و نرخ‌های مثال‌ها فرضی‌اند و جاهایی که سند ساکت است، با «برداشت ما» مشخص شده‌اند.
الگوی صادرات چیست و برای چه کسانی است؟
سند فنی الگوی هفتم را «مختص ثبت فروش‌های صادراتی» تعریف می‌کند. یعنی هر مؤدی که کالا یا خدمتی را صادر می‌کند و برای آن اظهارنامه‌ی گمرکی دارد، باید صورتحساب فروش خارجی را با این الگو ثبت کند. اگر کالا را داخل کشور و به یک شرکت صادرکننده می‌فروشید، فروش شما صادراتی نیست و با الگوی فروش کار می‌کنید. اگر ارز می‌فروشید، الگوی فروش ارز را ببینید. فهرست همه‌ی الگوها در راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک و راهنمای انتخاب الگوی مناسب فعالیت شما آمده است.
سند فنی این الگو را فقط برای صورتحساب نوع اول تعریف کرده است؛ در نوع دوم و سوم الگوی صادرات وجود ندارد.
کوتاژ اظهارنامه‌ی گمرکی یعنی چه؟
کوتاژ شماره‌ی منحصربه‌فردی است که برای هر اظهارنامه‌ای که در سامانه‌ی گمرک ثبت می‌شود جداگانه صادر و به همان اظهارنامه اختصاص می‌یابد. نام دیگرش «سریال اظهارنامه» است. «تاریخ کوتاژ» هم تاریخی است که این شماره دریافت شده است. سامانه مؤدیان از همین شماره برای تطبیق صورتحساب شما با اظهارنامه‌ی گمرک استفاده می‌کند.
چرا کوتاژ اختیاری است ولی عملاً مهم‌ترین اطلاعات این الگوست؟
طبق سند، ثبت شماره کوتاژ و تاریخ کوتاژ در این الگو اختیاری است. اما سند دو شرط مهم هم می‌گذارد:
- اگر شماره کوتاژ را ثبت می‌کنید، باید دقیقاً با شماره‌ی کوتاژ اظهارنامه‌ی گمرکی یکی باشد.
- اعمال معافیت نرخ صفر به‌صورت سیستمی، نیازمند تناظر یک‌به‌یک بین اظهارنامه‌ی گمرکی و صورتحساب الکترونیک بر اساس شماره کوتاژ است. شرط بهره‌مندی از معافیت نرخ صفر سیستمی و مشوق‌های مالیاتی هم ثبت تاریخ کوتاژ مطابق اظهارنامه است.
به زبان ساده: ثبت کوتاژ را به‌عنوان یک «اختیار» نبینید که می‌شود نادیده‌اش گرفت. اگر می‌خواهید معافیت و مشوق‌ها خودکار برایتان اعمال شود، شماره و تاریخ کوتاژ را درست و مطابق اظهارنامه بنویسید و برای هر اظهارنامه فقط یک صورتحساب بزنید.
سند یک نکته‌ی آرامش‌بخش هم دارد: اگر تناظر یک‌به‌یک برقرار نباشد، این موضوع مانع بهره‌مندی شما از معافیت نرخ صفر از طریق فرآیند رسیدگی نخواهد بود. یعنی راه رسیدگی باز می‌ماند، ولی دیگر خودکار نیست و وقت و پیگیری می‌خواهد.
تاریخ‌ها: صدور، کوتاژ و امروز
سه تاریخ در این الگو باید با هم هماهنگ باشند:
- تاریخ و زمان صدور صورتحساب باید با تاریخ کوتاژ برابر یا بعد از آن باشد. یعنی نمی‌شود صورتحساب را قبل از دریافت کوتاژ بزنید.
- تاریخ کوتاژ نباید از تاریخ صدور صورتحساب و نباید از امروز جلوتر باشد.
- اگر اظهارنامه اصلاح شود و صورتحساب صادراتی اصلاحی بزنید، تاریخ کوتاژ در اصلاحی نباید از تاریخ کوتاژ صورتحساب مرجع کمتر باشد. تاریخ صدور اصلاحی یا ابطالی هم باید از تاریخ کوتاژ بزرگ‌تر یا مساوی آن باشد.
| وضعیت | مجاز؟ |
|---|---|
| صدور صورتحساب بعد از دریافت کوتاژ | مجاز |
| صدور همان روز دریافت کوتاژ | مجاز (برابر) |
| صدور قبل از تاریخ کوتاژ | غیرمجاز |
| تاریخ کوتاژ در آینده | غیرمجاز |
مهلت ارسال صورتحساب و پیامد دیرکرد را در مقاله‌ی ماده ۹ بخوانید و برای مهلت و مبلغ به‌روز به اطلاعیه‌ی رسمی رجوع کنید.
خریدار در صادرات: ثبت اطلاعاتش الزامی نیست
سند می‌گوید در صورتحساب نوع اول صادرات (مثل بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا) ثبت اطلاعات مربوط به خریدار الزامی نیست. این منطقی است، چون خریدار خارجی شماره اقتصادی یا شماره ملی ایرانی ندارد. اطلاعات فروشنده البته الزامی است: شماره اقتصادی شما باید با ثبت‌نام الکترونیک‌تان یکی باشد و اگر شعبه دارید، کد شعبه هم هم‌خوان باشد. می‌توانید «کد گمرک محل اظهار فروشنده» (عدد ۵ رقمی) را هم، اگر در دست دارید، ثبت کنید؛ این مورد اختیاری است.
اقلام صورتحساب صادراتی: هر عدد باید با اظهارنامه بخواند
در الگوی صادرات، ردیف‌ها از روی اظهارنامه‌ی گمرکی ساخته می‌شوند، نه از روی قیمت‌گذاری شما. قواعد مهم سند:
| چه چیزی؟ | قاعده |
|---|---|
| تعداد/مقدار | تعداد اقلام هر کالا یا خدمت طبق اظهارنامه؛ باید بزرگ‌تر از صفر باشد |
| وزن خالص | وزن بدون بسته‌بندی هر قلم طبق اظهارنامه، به کیلوگرم و بزرگ‌تر از صفر. اگر ردیف «خدمت» باشد، اختیاری است |
| نوع ارز | طبق کد استاندارد بین‌المللی ارز و دقیقاً مطابق ارز اظهارنامه |
| نرخ ارز | باید با نرخ ارز در پروانه‌ی گمرکی بخواند و بزرگ‌تر از صفر باشد |
| ارزش ریالی کالا | ارزش هر قلم به ریال طبق پروانه‌ی گمرکی؛ بزرگ‌تر از صفر |
| ارزش ارزی کالا | ارزش هر قلم به ارز، دقیقاً مطابق اظهارنامه؛ بزرگ‌تر از صفر |
| مبلغ واحد | اختیاری؛ اگر ثبت شود برابر ارزش ریالی تقسیم بر تعداد است |
اگر شماره کوتاژ ثبت‌شده با یک اظهارنامه‌ی صادراتی موجود جور باشد ولی ارزش ریالی صورتحساب با اظهارنامه نخواند، طبق سند صورتحساب به‌صورت سیستمی «تأیید نمی‌شود» و بدهی آن برای شما لحاظ خواهد شد. باز هم سند تأکید می‌کند این موضوع مانع بهره‌مندی شما از معافیت نرخ صفر از طریق رسیدگی نیست. نتیجه‌ی عملی: پیش از ارسال، ارزش ریالی هر ردیف را با اظهارنامه مطابقت دهید. اگر بعد از ارسال متوجه عدم تطابق شدید، اصلاحیه بزنید و با حسابدار برای فرآیند رسیدگی هماهنگ کنید.
شناسه‌ی کالا و خدمت هم باید با اطلاعات بانک شناسه و فعالیت ثبت‌شده‌ی شما هم‌خوان باشد. با ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت پیدایش کنید و در صورت خطا، راهنمای خطاهای شناسه را ببینید.
مالیات بر ارزش افزوده در صادرات: نرخ صفر
سند می‌گوید نرخ مالیات بر ارزش افزوده در صورتحساب‌های الگوی صادرات (مثل بورس کالا و فروش زنجیره) برابر صفر است. پس مبلغ مالیات هر ردیف هم صفر می‌شود. دو قاعده‌ی دیگر:
- سایر مالیات و عوارض و سایر وجوه قانونی فقط در صورتی ثبت می‌شود که برای آن کالا یا خدمت نرخی تعیین شده باشد. اگر نرخ دارد، مبلغ از ضرب ارزش ریالی در نرخ حساب می‌شود؛ اگر نرخ ندارد، می‌توان مبلغ ثابت نوشت.
- در صورتی که نرخ مالیات بر ارزش افزوده صفر باشد، مبلغ این فیلدها هم صفر است.
فرمول مبلغ کل هر ردیف در این الگو: ارزش ریالی + مالیات بر ارزش افزوده + سایر مالیات و عوارض + سایر وجوه قانونی. مجموع صورتحساب هم همین‌طور از جمع ارزش ریالی کل، مالیات کل و سایر عوارض به دست می‌آید. فرمول‌های عمومی را در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب ببینید؛ تفاوت صادرات در این است که پایه‌ی محاسبه ارزش ریالی اظهارنامه است.
مثال عددی: صادرات دو قلم کالا
فرض کنید صادرکننده‌ای دو قلم کالا با یک اظهارنامه صادر کرده است. ارزها و نرخ‌های ارز زیر کاملاً فرضی‌اند و فقط برای نشان دادن محاسبه آمده‌اند. در عمل باید همان ارز و نرخ پروانه‌ی گمرکی را وارد کنید.
| قلم | ارزش ارزی | نرخ ارز (فرضی) | ارزش ریالی | مالیات بر ارزش افزوده | مبلغ کل |
|---|---|---|---|---|---|
| قلم اول | ۱۰٬۰۰۰ واحد ارز اول | ۶۰۰٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| قلم دوم | ۵٬۰۰۰ واحد ارز دوم | ۷۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | — | — | ۹٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۹٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
بررسی: ۱۰٬۰۰۰ × ۶۰۰٬۰۰۰ = ۶ میلیارد ریال؛ ۵٬۰۰۰ × ۷۰۰٬۰۰۰ = ۳٫۵ میلیارد ریال؛ جمع ۹٫۵ میلیارد ریال. چون نرخ مالیات صفر است، مبلغ کل همان جمع ارزش ریالی است. برای هر قلم، وزن خالص (کیلوگرم) طبق اظهارنامه هم ثبت می‌شود و جمع وزن‌ها جمع وزن خالص صورتحساب را می‌سازد. شماره و تاریخ کوتاژ هم از روی همان اظهارنامه در صورتحساب نوشته می‌شود.
روش تسویه
سند می‌گوید در الگوی صادرات ثبت روش تسویه به‌صورت نقدی، نسیه و نقدی/نسیه امکان‌پذیر است. برداشت ما این است که صادراتی که پولش بعد از ارسال کالا وصول می‌شود، نسیه ثبت می‌شود؛ ولی سند این نگاشت را برای انواع پرداخت‌های صادراتی (مثل اعتبار اسنادی یا حواله) توضیح نمی‌دهد. با حسابدار و مقررات ارزی تطبیق دهید. شرح سه روش در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک آمده است.
موضوع‌های مجاز: اصلی، اصلاحی، ابطالی (بدون برگشت از فروش)
الگوی صادرات فقط سه موضوع دارد: اصلی، اصلاحی و ابطالی. موضوع برگشت از فروش در این الگو وجود ندارد. در اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش، همه‌ی اطلاعات خریدار «خارج از الگو» است؛ یعنی دوباره ثبت نمی‌شود. تفاوت سه موضوع را در مقایسه‌ی اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش بخوانید.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی خود را انتخاب کنید، «صادرات» را به‌عنوان الگو بگذارید، نوع اول را برگزینید و موضوع را مشخص کنید. شماره کوتاژ، تاریخ کوتاژ و در صورت نیاز کد گمرک را همان‌جا وارد کنید.
- طرفین معامله: اطلاعات خریدار اختیاری است؛ اگر لازم است ثبت کنید.
- اقلام کالا و خدمات: برای هر قلم اظهارنامه یک ردیف بسازید و تعداد، وزن خالص، ارز، نرخ ارز، ارزش ارزی و ارزش ریالی را از اظهارنامه بنویسید. نرخ مالیات بر ارزش افزوده را صفر بگذارید.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را انتخاب کنید.
- بازبینی و ثبت: تاریخ‌ها، جمع‌ها و تطابق با اظهارنامه را بازبینی و ارسال کنید. پیگیری وضعیت: راهنمای وضعیت صورتحساب.
پنل پیش از ارسال قواعد سند را می‌سنجد؛ مثلاً تاریخ صدور قبل از تاریخ کوتاژ یا نرخ مالیات غیر از صفر باعث می‌شود صورتحساب «نیازمند اصلاح» بماند و پیام خطا ببینید. تطبیق با خود اظهارنامه‌ی گمرک فقط بعد از ارسال و توسط سامانه مؤدیان انجام می‌شود.
اشتباه‌های رایج صادرکنندگان
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| ثبت نکردن شماره و تاریخ کوتاژ | معافیت نرخ صفر خودکار اعمال نمی‌شود | مطابق اظهارنامه ثبت کنید |
| شماره کوتاژ غلط یا تاریخ ناهماهنگ | تناظر یک‌به‌یک برقرار نمی‌شود | از روی اظهارنامه کپی کنید و اصلاحیه بزنید |
| چند صورتحساب برای یک اظهارنامه | تناظر یک‌به‌یک به هم می‌خورد | برای هر اظهارنامه یک صورتحساب |
| صدور صورتحساب قبل از تاریخ کوتاژ | تاریخ صدور باید برابر یا بعد از کوتاژ باشد | تاریخ را اصلاح کنید |
| ارزش ریالی یا ارزی نامطابق با اظهارنامه | صورتحساب سیستمی تأیید نمی‌شود و بدهی لحاظ می‌شود | اعداد را با پروانه‌ی گمرکی تطبیق دهید |
| نوع یا نرخ ارز اشتباه | باید با اظهارنامه و پروانه یکی باشد و کد استاندارد ارز بگیرد | کد ارز و نرخ پروانه را وارد کنید |
| نرخ مالیات غیر از صفر | در الگوی صادرات نرخ مالیات صفر است | نرخ را صفر بگذارید |
| مرجوعی کالا بدون صورتحساب اصلاحی | مشمول جرائم ماده ۹ می‌شود | اصلاحی بزنید |
| انتخاب موضوع برگشت از فروش | در این الگو وجود ندارد | اصلاحی یا ابطالی |
| استفاده از الگوی فروش برای صادرات | اطلاعات و معافیت صادراتی ثبت نمی‌شود | الگوی صادرات را انتخاب کنید |
پرسش‌های متداول
کوتاژ چیست؟
شماره‌ی منحصربه‌فردی که برای هر اظهارنامه‌ی گمرکی صادر می‌شود و به همان اظهارنامه اختصاص دارد. به آن سریال اظهارنامه هم می‌گویند.
ثبت شماره کوتاژ اجباری است؟
طبق سند اختیاری است، ولی برای بهره‌مندی از معافیت نرخ صفر سیستمی و مشوق‌های مالیاتی باید مطابق اظهارنامه ثبت شود و تناظر یک‌به‌یک برقرار باشد.
اگر کوتاژ را اشتباه ثبت کنم، معافیت از دست می‌رود؟
سند می‌گوید عدم تناظر یک‌به‌یک مانع بهره‌مندی از معافیت از طریق فرآیند رسیدگی نخواهد بود، اما اعمال سیستمی و خودکار نمی‌شود. بهتر است اصلاحیه بزنید.
در صادرات باید مشخصات خریدار را ثبت کنم؟
خیر. در نوع اول صادرات ثبت اطلاعات خریدار الزامی نیست.
مالیات بر ارزش افزوده صادرات چند درصد ثبت می‌شود؟
سند می‌گوید نرخ در الگوی صادرات صفر است.
الگوی صادرات در نوع دوم یا سوم هم هست؟
خیر. فقط در نوع اول وجود دارد.
اگر کالای صادرشده برگردد چه کنم؟
برای اقلام مرجوعی باید صورتحساب اصلاحی بزنید. برگشت از فروش در این الگو نیست و ندادن اصلاحی جریمه‌ی ماده ۹ دارد.
تاریخ صدور را چه تاریخی بزنم؟
همان تاریخ یا بعد از تاریخ کوتاژ اظهارنامه؛ هرگز قبل از آن.
مبلغ واحد را باید حتماً بنویسم؟
خیر. در صادرات اختیاری است و اگر بنویسید باید ارزش ریالی تقسیم بر تعداد باشد.
جمع‌بندی
در صورتحساب صادراتی چهار نکته را فراموش نکنید: نوع اول و فقط سه موضوع اصلی، اصلاحی و ابطالی؛ شماره و تاریخ کوتاژ مطابق اظهارنامه و یک صورتحساب برای هر اظهارنامه؛ تاریخ صدور برابر یا بعد از تاریخ کوتاژ؛ و ارزش ریالی و ارزی، ارز، نرخ و وزن مطابق پروانه‌ی گمرکی با نرخ مالیات صفر. مرجوعی را با اصلاحی ثبت کنید تا جریمه‌ی ماده ۹ نگیرید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی یا گمرکی نیست؛ برای موارد خاص، مهلت و نرخ به‌روز با حسابدار، کارگزار گمرکی و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
