تفاوت صورتحساب اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش؛ کدام را چه زمانی صادر کنیم؟
تفاوت صورتحساب اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش در یک نگاه: جدول مقایسه، یک مثال با چهار سرنوشت و درخت تصمیم برای انتخاب درست در سامانه مؤدیان.
سه اسم شبیه هم، یک سازوکار مشترک و سه کار کاملاً متفاوت: صورتحساب اصلاحی، صورتحساب ابطالی و صورتحساب برگشت از فروش. بیشتر خطاهای بعد از ثبت صورتحساب از همین‌جا شروع می‌شود که کسی به‌جای اصلاحی، ابطالی می‌زند، یا برگشت از فروش را با تعداد برگشتی می‌نویسد. در این مقاله، تفاوت این سه را یک‌جا و با یک جدول و یک درخت تصمیم مرور می‌کنیم؛ بر اساس سند فنی سامانه مؤدیان.
چه چیزی در این سه مشترک است؟
هر سه «صورتحساب ارجاعی» هستند؛ یعنی به یک صورتحساب قبلی (مرجع) اشاره می‌کنند. قواعد مشترکشان این‌هاست:
- شماره منحصربه‌فرد مالیاتی مرجع (۲۲ نویسه) در فیلد
irtaxidالزامی و معتبر است. - نوع و الگوی صورتحساب با مرجع یکی است.
- کارپوشه‌ی صادرکننده همان کارپوشه‌ای است که مرجع را ثبت کرده است.
- تاریخ صدور همزمان یا بعد از تاریخ مرجع است (اول تاریخ، بعد زمان).
- بازه‌های زمانی مجاز صدور را رعایت کرده‌اید؛ این بازه‌ها را سازمان امور مالیاتی اعلام می‌کند.
- یک شماره مالیاتی را نمی‌شود همزمان در اصلاحی و برگشت از فروش به‌عنوان مرجع به کار برد.
اگر هنوز با مفهوم صورتحساب الکترونیک آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید.
جدول مقایسه‌ی بزرگ
| ویژگی | اصلاحی | ابطالی | برگشت از فروش |
|---|---|---|---|
| هدف | اصلاح اشتباه بعضی اقلام اطلاعاتی | باطل‌کردن صورتحساب مرجع | ثبت کاهش بخشی از کالا یا خدمت |
| مرجع را باطل می‌کند؟ | خیر | بله | خیر |
| اطلاعات خریدار | قابل تغییر نیست | از مرجع خوانده می‌شود | قابل تغییر نیست |
| اقلام داخل صورتحساب | اقلام اصلاح‌شده | لازم نیست؛ از مرجع خوانده می‌شود | فروخته‌شده منهای برگشتی |
| شناسه کالا و خدمت و نرخ ارزش افزوده | قابل تغییر نیست | از مرجع خوانده می‌شود | مبلغ و نرخ مثل مرجع می‌ماند |
| شرط اصلی | اشتباهی که با اصلاحی قابل اصلاح باشد | یکی از چهار شرط مجاز ابطال | تعداد یا مقدار نسبت به مرجع کمتر شده باشد |
یک فروش، چهار سرنوشت
برای اینکه فرق‌ها ملموس شود، یک مثال ثابت را در چهار حالت می‌بینیم: فروشنده ۱۰ دستگاه فروخته و صورتحساب ثبت شده است.
| اتفاق بعدی | کار درست |
|---|---|
| ۴ دستگاه از ۱۰ دستگاه برگشت خورد | برگشت از فروش با ۶ عدد (فروخته‌شده منهای برگشتی) |
| هر ۱۰ دستگاه برگشت خورد | ابطالی، چون همه‌ی اقلام برگشته است |
| از ابتدا اشتباهی ۱۰ دستگاه ثبت شده بود و ۶ دستگاه فروخته شده بود | اصلاحی، چون تعداد غلط ثبت شده است |
| شماره اقتصادی خریدار غلط ثبت شده بود | ابطال مرجع و صدور صورتحساب جدید، چون اصلاحی اطلاعات خریدار را تغییر نمی‌دهد |
درخت تصمیم: از بالا شروع کنید و به اولین «بله» که رسیدید، بایستید
- آیا معامله اصلاً انجام نشده است؟ (و با اسناد و مدارک مثبته قابل احراز است) ← ابطالی.
- آیا اطلاعات خریدار یا تاریخ معامله اشتباه ثبت شده؟ ← ابطالی و بعد صدور صورتحساب درست.
- آیا شناسه کالا و خدمت یا نرخ ارزش افزوده غلط است؟ ← ابطال مرجع و صدور صورتحساب جدید.
- آیا همه‌ی اقلام برگشته است؟ ← ابطالی.
- آیا فقط بخشی از کالا یا خدمت کم شده است؟ ← برگشت از فروش.
- آیا تعداد یا مقدار از ابتدا غلط ثبت شده، یا افزایش پیدا کرده است؟ ← اصلاحی (برای افزایش می‌توانید صورتحساب جدید اصلی هم بزنید).
«ابطال» همیشه راه امن نیست. ابطالی فقط در چهار موقعیت مجاز است: تغییر اطلاعات خریدار، بازگشت تمام اقلام، عدم تحقق معامله، و اشتباه در تاریخ معامله. اگر شرایط یکی از این‌ها نباشد، سامانه ابطالی را نمی‌پذیرد.
استثناهای بعضی الگوها
| الگو | نکته |
|---|---|
| بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا | اگر صورتحساب اصلی برچسب «تأیید شده» (تطابق با اعلامیه فروش بورس) خورده باشد، فقط با ابطالی می‌توان آن را مرجع قرار داد، نه با اصلاحی. |
| صادرات | تاریخ صدور اصلاحی و ابطالی باید از تاریخ کوتاژ اظهارنامه گمرکی بزرگ‌تر یا مساوی آن باشد. اگر اقلام صادراتی (همه یا بخشی) مرجوع شود و اصلاحی صادر نشود، طبق سند جریمه‌ی ماده ۹ در پی دارد. |
| قبوض خدماتی | فیلد شماره اشتراک یا شناسه قبض بهره‌بردار در هر سه موضوع «خارج از الگو» است. |
| فروش زنجیره | شماره اقتصادی فروشنده باید در فهرست اشخاص زنجیره باشد و شناسه کالا و خدمت باید در فهرست زنجیره وجود داشته باشد. |
پنج اشتباه رایج در انتخاب
- اصلاحی برای تغییر خریدار: نشدنی است. اطلاعات خریدار با اصلاحی و برگشت از فروش تغییر نمی‌کند.
- ابطالی برای برگشت بخشی از کالا: ابطال برای بازگشت «تمام» اقلام است؛ برای بخشی از کالا، برگشت از فروش بزنید.
- نوشتن تعداد برگشتی در برگشت از فروش: باید تعداد باقی‌مانده (فروخته‌شده منهای برگشتی) نوشته شود.
- مرجع قراردادن ابطالی: از صورتحساب ابطالی نمی‌توان دوباره به‌عنوان مرجع استفاده کرد.
- استفاده‌ی همزمان از یک مرجع برای اصلاحی و برگشت از فروش: سامانه اجازه نمی‌دهد.
پرسش‌های متداول
اگر مطمئن نیستم کدام را بزنم، همیشه ابطال کنم؟
خیر. ابطال فقط در چهار موقعیت مجاز است و اگر شرایط نباشد صورتحساب رد می‌شود. ابتدا نوع اشتباه را با درخت تصمیم بالا مشخص کنید.
آیا هر سه نوع به صورتحساب مرجع نیاز دارند؟
بله. شماره منحصربه‌فرد مالیاتی مرجع در هر سه الزامی است. در ابطالی، بقیه‌ی اطلاعات از مرجع خوانده می‌شود.
مهلت صدور هر کدام چقدر است؟
بازه‌ی زمانی مجاز را سازمان امور مالیاتی اعلام می‌کند و برای هر سه رعایتش الزامی است. برای مهلت دقیق، اطلاعیه‌های رسمی یا حسابدارتان را ببینید.
جمع‌بندی
قبل از انتخاب، سه چیز را بسنجید: اشتباه از چه نوعی است، آیا اطلاعات خریدار یا شناسه کالا درگیر است، و آیا بخشی از کالا کم شده یا همه‌ی آن. بعد سراغ مقاله‌ی کامل هر کدام: صورتحساب اصلاحی، صورتحساب ابطالی و صورتحساب برگشت از فروش. برای شناخت نوع‌ها هم نوع اول، نوع دوم و نوع سوم را ببینید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!