صورتحساب موضوع ماده ۹ قانون پایانه‌های فروشگاهی چیست؟ شرایط، ارسال و جرایم ماده ۲۲
صورتحساب موضوع ماده ۹ چیست؟ تخلف‌های ماده ۹، دو مسیر پذیرش و امتناع، جرایم ماده ۲۲ و حداقل جریمه، بخشودگی و قواعد فنی ثبت صورتحساب دیرهنگام در سامانه مؤدیان را بخوانید.
صورتحساب را درست ساخته‌اید، اما به هر دلیل (قطعی اینترنت، مشکل فنی، غفلت یا حتی تصور اینکه مهلتی وجود ندارد) به‌موقع به سامانه مؤدیان نفرستاده‌اید. حالا چه؟ اینجا اصطلاح «صورتحساب موضوع ماده ۹» وارد بحث می‌شود؛ اصطلاحی که هم یک ماده‌ی قانونی است و هم یک سازوکار فنی در ارسال صورتحساب. بیشتر مقاله‌ها فقط یکی از این دو را توضیح می‌دهند؛ اینجا هر دو را، همراه با جریمه‌هایی که کمتر کسی درباره‌شان صحبت می‌کند، بررسی می‌کنیم. منابع ما متن قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان و سند فنی صدور صورتحساب الکترونیکی (نسخه‌ی ۷٫۹) است.
«ماده ۹» دو معنا دارد
- معنای قانونی: ماده‌ای از «قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان» (مصوب ۱۳۹۸) که تخلف‌ها و روند رسیدگی را مشخص می‌کند.
- معنای فنی: بخشی از سند فنی سامانه مؤدیان که اجازه می‌دهد معاملاتی که با تأخیر (بیشتر از مهلت مجاز) ارسال می‌شوند، با علامت ویژه‌ای ثبت یا اصلاح شوند. به این صورتحساب‌ها «صورتحساب موضوع ماده ۹» گفته می‌شود.
اگر هنوز با مفاهیم پایه‌ی صورتحساب الکترونیک آشنا نیستید، ابتدا صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید.
ماده ۹ قانون پایانه‌های فروشگاهی چه می‌گوید؟
ماده ۹ سه رفتار را تخلف مؤدی می‌داند:
- کتمان بعضی از فعالیت‌ها یا معاملات،
- خودداری از صدور صورتحساب از طریق سامانه مؤدیان،
- کم‌اظهاری یا بیش‌اظهاری در ثبت قیمت یا مقدار فروش.
در این حالت، سازمان امور مالیاتی موظف است موارد تخلف را از طریق سامانه مؤدیان به اطلاع مؤدی برساند. از اینجا به بعد، دو مسیر وجود دارد.
دو مسیر: پذیرش یا امتناع
| مؤدی می‌پذیرد | مؤدی نمی‌پذیرد | |
|---|---|---|
| اقدام مؤدی | موارد را در کارپوشه‌ی خود در سامانه مؤدیان ثبت یا اصلاح می‌کند | از ثبت یا اصلاح خودداری می‌کند |
| اقدام سازمان | — | تخلف را با اسناد و مدارک مثبته به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌دهد |
| پیامد | صرفاً جریمه‌های ماده ۲۲ | در صورت تأیید تخلف توسط هیأت: امکان حسابرسی دوره‌های مالیاتی سال تخلف، و علاوه بر آن جریمه‌های ماده ۲۲ |
کلمه‌ی «صرفاً» در متن ماده حیاتی است: مؤدی‌ای که تخلف را می‌پذیرد و در کارپوشه اصلاح می‌کند، از رسیدگی و حسابرسی مرتبط با آن تخلف جدا می‌شود و فقط ماده ۲۲ بر او اعمال می‌شود.
جرایم ماده ۲۲؛ «حداقل جریمه» دقیقاً چیست؟
ماده ۹ برای هر دو مسیر به «جریمه‌های موضوع ماده ۲۲» ارجاع می‌دهد. ماده ۲۲ چند بند دارد (الف تا ث)؛ جدول زیر سه بند اول و بند «ث» را نشان می‌دهد:
| بند | تخلف | جریمه |
|---|---|---|
| الف | عدم صدور صورتحساب الکترونیکی | ۱۰٪ مجموع فروش بدون صورتحساب، یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ هرکدام بیشتر باشد |
| ب | عدم عضویت در سامانه مؤدیان، عدم استفاده از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی، استفاده از حافظه مالیاتی دیگران یا واگذاری حافظه‌ی خود | ۱۰٪ مجموع فروش انجام‌شده از آن طرق، یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ هرکدام بیشتر باشد، به‌علاوه‌ی محرومیت از معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌ها در همان سال مالی |
| پ | عدم اعلام شماره حساب‌های بانکی واحد اقتصادی به سازمان | ۱۰٪ فروش انجام‌شده از طریق آن حساب‌ها، یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ هرکدام بیشتر باشد، به‌علاوه‌ی همان محرومیت‌ها |
| ث | عدم رعایت احکام مواد ۱۲، ۱۳ و ۱۴ (از جمله اعلام‌نکردن حادثه یا نقص فنی؛ نگاه کنید به صورتحساب شمس) | ۱٪ مبلغ فروش گزارش‌نشده، یا ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ هرکدام بیشتر باشد |
«خودداری از صدور صورتحساب» در ماده ۹ از نظر موضوعی به بند «الف» نزدیک است؛ اما اینکه کدام بند در هر پرونده اعمال شود، با سازمان و مراجع رسیدگی است.
دو مثال عددی از حداقل جریمه
| فروش بدون صورتحساب | ۱۰٪ فروش | جریمه |
|---|---|---|
| ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (حداقل) |
| ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
یعنی هرقدر فروش کم باشد، ۲۰ میلیون ریال (دو میلیون تومان) کف جریمه است؛ و وقتی فروش از ۲۰۰ میلیون ریال بیشتر شود، ۱۰٪ فروش ملاک می‌شود. توجه کنید که طبق تبصره‌ی ۱ ماده ۲۲، مبلغ‌های ثابت متناسب با نرخ تورم و بر اساس آخرین اعلام بانک مرکزی، هر سال توسط سازمان اعلام می‌شود. عدد ۲۰ میلیون ریال مبلغ مندرج در متن قانون است؛ مبلغ به‌روز سال جاری را از اطلاعیه‌ی سازمان بگیرید.
بخشودگی جرایم ماده ۲۲
- بر اساس تبصره‌ی ۲، سازمان نمی‌تواند بیش از ۵۰٪ این جریمه‌ها را مطابق ماده ۱۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم ببخشد.
- در اصلاحیه‌ی ۱۴۰۲/۰۸/۲۳ اضافه شد: اگر عدم انجام تکالیف خارج از اختیار مؤدی باشد، سازمان مکلف است این جرایم را ببخشد.
- قانون «تسهیل تکالیف مودیان» (۱۴۰۲/۰۸/۲۳) به سازمان اختیار داد تا پایان سال ۱۴۰۳ تا ۱۰۰٪ این جرایم را ببخشد. خبر تمدید این اختیار هم منتشر شده است؛ وضعیت سال جاری را از اطلاعیه‌ی رسمی سازمان بپرسید.
موردی که کمتر دیده می‌شود: جریمه‌ی تعلیق‌شده
قانون برای بعضی مؤدیان تسهیلاتی گذاشته است که طبق آن جریمه‌ها برای مدتی تعلیق می‌شود. اما در همین فصل آمده است: اگر مؤدی در مدت تعلیق مرتکب تخلفات ماده ۹ شود و هیأت حل اختلاف مالیاتی او را محکوم کند، حسب رأی هیأت، موظف است تمام یا بخشی از جریمه‌های تعلیق‌شده را بپردازد. پس تخلف ماده ۹ می‌تواند بخشودگی‌های قبلی را هم از بین ببرد.
«صورتحساب ماده ۹» در سند فنی
سند فنی سامانه مؤدیان امکان ثبت و اصلاح معاملات مطابق ماده ۹ را برای تمام این موارد تعریف کرده است:
- انواع صورتحساب: نوع اول و نوع دوم؛
- همه‌ی موضوع‌ها: اصلی، اصلاحی، برگشت از فروش و ابطالی؛
- همه‌ی الگوهای صورتحساب.
شرط استفاده: فاصله‌ی زمانی بین صدور صورتحساب تا ارسال آن به سامانه از «مهلت مجاز اعلام‌شده توسط سازمان امور مالیاتی» بیشتر باشد. در این حالت، فیلد «قاعده ارسال صورتحساب» (insr) باید ۱ شود و فیلد «تاریخ و زمان ثبت صورتحساب» (indati2m) هم مطابق قواعد پر شود.
قواعد تاریخ و زمان ثبت
- اگر فاصله‌ی صدور تا ارسال از مهلت مجاز کمتر یا مساوی باشد، فیلد تاریخ ثبت «خارج از الگو» است و پر نمی‌شود.
- تاریخ ثبت نمی‌تواند از زمان حال بزرگ‌تر باشد.
- تاریخ ثبت باید بزرگ‌تر یا مساوی تاریخ صدور باشد.
- فاصله‌ی تاریخ ثبت تا لحظه‌ی ارسال هم نباید از مهلت مجاز بیشتر باشد.
- برای صورتحساب‌های اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش: اگر هم مرجع و هم صورتحساب ارجاعی موضوع ماده ۹ باشند، تاریخ ثبت ارجاعی باید بزرگ‌تر یا مساوی تاریخ ثبت مرجع باشد.
در پنل تیپینتا، هنگام ساخت صورتحساب گزینه‌ی «این صورتحساب موضوع ماده (۹) قانون پایانه‌های فروشگاهی است» وجود دارد. با روشن‌کردن آن، قاعده‌ی ارسال و تاریخ ثبت (لحظه‌ی ارسال واقعی) خودکار تنظیم می‌شود.
نکته‌ی مهم برای صادرکنندگان
در الگوی صادرات، اگر همه یا بخشی از اقلام صادراتی مرجوع شود و صادرکننده برای آن صورتحساب اصلاحی صادر نکند، طبق سند مشمول جرایم موضوع ماده ۹ قانون پایانه‌های فروشگاهی می‌شود. توضیح بیشتر در مقاله‌ی صورتحساب اصلاحی آمده است.
چند توصیه‌ی عملی
- مهلت مجاز را بشناسید: عدد دقیق آن را سازمان امور مالیاتی اعلام می‌کند و در سند فنی ثابت نیست؛ همیشه به آخرین اطلاعیه نگاه کنید.
- بی‌صدا نمانید: بر اساس ماده ۹، پذیرش و ثبت یا اصلاح در کارپوشه، رسیدگی را به جریمه‌ی ماده ۲۲ محدود می‌کند؛ امتناع، مسیر هیأت و حسابرسی را باز می‌کند.
- مستندات را نگه دارید: اگر تأخیر خارج از اختیار شما بوده (مثل قطعی زیرساخت)، مستندات آن برای درخواست بخشودگی لازم است.
- در قطعی سامانه: اگر ناچار به استفاده از فرم کاغذی شدید، قواعد صورتحساب شمس را در صورتحساب کاغذی (غیرالکترونیکی) ببینید.
- با حسابدار هماهنگ کنید: این مقاله راهنمای عمومی است و مشاوره‌ی حقوقی یا مالیاتی نیست.
پرسش‌های متداول
صورتحساب ماده ۹ همان صورتحساب دیرهنگام است؟
از نظر فنی بله؛ صورتحسابی که فاصله‌ی صدور تا ارسالش از مهلت مجاز بیشتر شده و با قاعده‌ی ارسال ۱ ثبت می‌شود. اما «ماده ۹» از نظر قانونی درباره‌ی تخلف‌ها و روند رسیدگی هم هست.
آیا ماده ۹ فقط برای صورتحساب اصلی است؟
خیر. طبق سند، برای موضوع‌های اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش و همه‌ی الگوها (در نوع اول و دوم) امکان‌پذیر است.
حداقل جریمه‌ی ماده ۲۲ چقدر است؟
در بندهای «الف»، «ب» و «پ»، ۱۰٪ مبلغ فروش یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، هرکدام بیشتر باشد؛ و در بند «ث» (عدم رعایت مواد ۱۲ تا ۱۴)، ۱٪ فروش گزارش‌نشده یا ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. مبلغ ثابت هر سال متناسب با تورم توسط سازمان اعلام می‌شود.
تخلف ماده ۹ همیشه به هیأت حل اختلاف می‌رسد؟
خیر. اگر مؤدی تخلف را بپذیرد و در کارپوشه ثبت یا اصلاح کند، موضوع به ماده ۲۲ محدود می‌شود. فقط در صورت امتناع، سازمان آن را با مدارک مثبته به هیأت حل اختلاف ارجاع می‌دهد.
جمع‌بندی
ماده ۹ هم یک سازوکار فنی برای ارسال دیرهنگام و هم یک ماده‌ی قانونی درباره‌ی کتمان، عدم صدور و کم‌اظهاری است. پذیرش و اصلاح در کارپوشه تخلف را به جریمه‌های ماده ۲۲ (مثلاً در بند «الف»: ۱۰٪ فروش یا ۲۰ میلیون ریال، هرکدام بیشتر) محدود می‌کند و امتناع، مسیر هیأت و حسابرسی را باز می‌کند. برای شناخت موضوع‌های صورتحساب هم تفاوت اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش را ببینید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!