این چهار مورد چیست و چه فرقی دارند؟
پرکاربردترین سردرگمی همین‌جاست: کاربران گمان می‌کنند «کلید» و «گواهی» یک چیزند. در عمل چهار فایل با نقش‌های متفاوت دارید:
| فایل | چه کسی می‌سازد؟ | محرمانه است؟ | کجا استفاده می‌شود؟ |
|---|---|---|---|
| کلید خصوصی | خودتان (روی دستگاه خودتان) | بله، کاملاً | امضای هر صورتحساب پیش از ارسال |
| کلید عمومی | خودتان، همراه کلید خصوصی | خیر | بارگذاری در کارپوشه‌ی سامانه مودیان برای دریافت شناسه‌ی یکتای حافظه‌ی مالیاتی |
| CSR (درخواست گواهی) | خودتان، از روی کلیدها | خیر؛ کلید خصوصی داخلش نیست | تحویل به مرکز صدور گواهی برای دریافت گواهی |
| گواهی امضای الکترونیکی | فقط مرکز صدور گواهی الکترونیکی معتبر، پس از احراز هویت | خیر | همراه کلید خصوصی برای امضا و ارسال صورتحساب |
گواهی الکترونیکی در واقع «شناسنامه‌ی» کلید عمومی شماست: شامل کلید عمومی، اطلاعات مالک، تاریخ صدور و انقضا و شماره‌ی سریال است و مرکز صدور آن را امضا می‌کند، تا هرکس بتواند به ارتباط کلید و مالکش اعتماد کند.
مراحل کامل: از ساخت کلید تا ارسال اولین صورتحساب
- ثبت‌نام در نظام مالیاتی و کارپوشه. بدون پرونده‌ی مالیاتی و دسترسی به کارپوشه‌ی سامانه مودیان، مراحل بعد ممکن نیست.
- ساخت کلید خصوصی، کلید عمومی و CSR.این مرحله را تیپینتا انجام می‌دهد
نام، نام خانوادگی و کد ملی را وارد می‌کنید و سه فایل می‌گیرید. کلید خصوصی را همان‌جا امن نگه دارید. - دریافت گواهی امضای الکترونیکی. فایل CSR را به یک مرکز صدور گواهی الکترونیکی معتبر (مثلاً مرکز دولتی میانی عام، gica.ir) می‌دهید و بعد از احراز هویت و پرداخت تعرفه، گواهی‌تان صادر می‌شود.
- بارگذاری کلید عمومی در کارپوشه. کلید عمومی را در my.tax.gov.ir ثبت می‌کنید و شناسه‌ی یکتای حافظه‌ی مالیاتی را می‌گیرید.
- امضا و ارسال. با کلید خصوصی، گواهی و شناسه‌ی یکتا، صورتحساب‌ها امضا و به سامانه مودیان ارسال می‌شوند.
ترتیب و جزئیات دقیق در راهنمای رسمی سازمان امور مالیاتی و مرکز صدور گواهی به‌روز می‌شود؛ همیشه آن‌ها را ملاک قرار دهید.
چرا گواهی را نمی‌شود با یک ابزار آنلاین ساخت؟
کلید و CSR را هر کسی با یک دستور می‌تواند بسازد؛ مهم این است که گواهی امضای یک مرکز معتبر را دارد که هویت شما را بررسی کرده است. گواهی خودامضا یا گواهی ساخته‌شده با ابزار آنلاین، این بررسی هویت را ندارد و به‌عنوان گواهی امضای الکترونیکی معتبر شناخته نمی‌شود. برای همین ابزار ما فقط آنچه را می‌سازد که باید خودتان بسازید: کلیدها و CSR؛ و گام بعدی، یعنی دریافت گواهی، با مرکز صدور است.
ابزار ساخت کلید و CSR
کلیدها با رمزنگاری خود مرورگر روی دستگاه شما ساخته می‌شوند و هیچ‌چیز از فرم یا کلیدها به سرور ما ارسال نمی‌شود. کلید خصوصی را فقط خودتان دارید؛ آن را برای هیچ‌کس نفرستید.
کلید خصوصی (private key)
دانلودکلید عمومی (public key)
دانلودکلید عمومی (فقط Base64)
درخواست گواهی (CSR)
دانلودخطاهای رایج در کلید و گواهی
- جفت‌نبودن کلید خصوصی و گواهی. کلید عمومیِ داخل گواهی باید از همان کلید خصوصی ساخته شده باشد. با OpenSSL «modulus» هر دو را مقایسه کنید؛ خروجی هر دو باید یکسان باشد:
openssl x509 -noout -modulus -in certificate.crt | openssl sha256
openssl rsa -noout -modulus -in private.key | openssl sha256 - کپی ناقص متن کلید. فایل PEM با خط‌های BEGIN و END کامل است. حذف یک خط یا افزودن فاصله‌ی اضافه باعث رد شدن می‌شود.
- گواهی منقضی‌شده. گواهی تاریخ انقضا دارد و باید پیش از پایان آن تمدید شود، وگرنه امضا و ارسال متوقف می‌شود.
- نشت کلید خصوصی. اگر مطمئن نیستید کلید فقط دست شماست، نسخه‌ی جدید بسازید و موضوع را به مرکز صدور گواهی گزارش دهید تا گواهی قبلی ابطال شود.
سؤالات متداول
آیا می‌توانم گواهی امضای الکترونیکی را خودم بسازم؟
کلید خصوصی، کلید عمومی و فایل CSR را خودتان می‌سازید؛ اما خودِ گواهی را فقط مرکز صدور گواهی الکترونیکی معتبر پس از احراز هویت شما صادر می‌کند. گواهی ساخته‌شده با ابزارهای آنلاین یا گواهی خودامضا جایگزین آن نیست.
CSR چیست و چه اطلاعاتی دارد؟
CSR فایل متنی «درخواست گواهی» است. اطلاعات هویتی شما و کلید عمومی‌تان داخل آن است و با کلید خصوصی‌تان امضا شده تا ثابت شود صاحب کلید هستید. کلید خصوصی هرگز داخل CSR نمی‌رود و آن را با خیال راحت به مرکز صدور گواهی می‌دهید.
کلید عمومی را کجا بارگذاری کنم؟
کلید عمومی را در کارپوشه‌ی خود در سامانه مودیان (my.tax.gov.ir) بارگذاری می‌کنید تا شناسه‌ی یکتای حافظه‌ی مالیاتی بگیرید. جزئیات دقیق همیشه در راهنمای رسمی سازمان امور مالیاتی به‌روز است.
تفاوت کلید عمومی و گواهی چیست؟
گواهی الکترونیکی علاوه بر کلید عمومی شما، اطلاعات مرکز صادرکننده، مالک گواهی، تاریخ صدور و انقضا و شماره‌ی سریال دارد و مرکز صدور گواهی آن را امضا کرده است. کلید عمومی فقط خودِ کلید است و هیچ هویتی را تأیید نمی‌کند.
اگر کلید خصوصی‌ام را گم کنم چه می‌شود؟
کلید خصوصی را نمی‌توان از روی کلید عمومی یا گواهی بازسازی کرد. در این حالت باید کلید جدید بسازید و مراحل گواهی و بارگذاری کلید عمومی را مطابق راهنمای مرکز صدور و سازمان امور مالیاتی دوباره انجام دهید. پس از ساخت کلید، چند نسخه‌ی پشتیبان امن نگه دارید.
چطور بفهمم کلید خصوصی و گواهی من با هم جفت هستند؟
کلید عمومیِ داخل گواهی باید همان کلید عمومیِ ساخته‌شده از کلید خصوصی شما باشد. با OpenSSL می‌توانید «modulus» هر دو را مقایسه کنید؛ اگر یکی بود، جفت هستند. دستورها در همین صفحه، بخش «خطاهای رایج» آمده است.
با کلید و گواهی آماده، اولین صورتحساب را بفرستید
در تیپینتا شماره اقتصادی، کلید و گواهی‌تان را ثبت می‌کنید و صورتحساب‌ها پیش از ارسال کنترل می‌شوند.
تیپینتا سامانه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی یا مرکز صدور گواهی نیست. مراحل و الزامات را همیشه با راهنمای رسمی my.tax.gov.ir و مرکز صدور گواهی خود تطبیق دهید.