صورتحساب الکترونیک الگوی فروش ارز (الگوی دوم): راهنمای صرافی‌ها و بانک‌ها
الگوی فروش ارز برای چه کسانی است؟ اطلاعات خریدار، سه خدمت مجاز، نرخ فروش و خرید ارز، مأخذ مالیات بر ارزش افزوده، مثال عددی و اشتباه‌های رایج را ساده بخوانید.
صرافی یا بانکی که ارز می‌فروشد، با کسب‌وکار فروشگاهی یک تفاوت اساسی دارد: چیزی که مشتری می‌خرد ارز است، اما سود صرافی از اختلاف نرخ خرید و فروش و کارمزد می‌آید. به همین دلیل سامانه مؤدیان برای این فعالیت یک قالب جدا ساخته است: صورتحساب الکترونیک الگوی فروش ارز، یا به زبان سند «الگوی دوم». در این مقاله ساده می‌گوییم این الگو برای چه کسانی است، چه اطلاعاتی می‌خواهد، مالیات چطور حساب می‌شود و کجاها اشتباه پیش می‌آید.
اگر هنوز با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید. قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. هیچ نرخ واقعی ارز یا مالیات نمی‌آوریم؛ همه‌ی عددهای مثال فرضی‌اند.
الگوی فروش ارز برای چه کسانی است؟
سند این الگو را «مختص ثبت فروش ارز واحدهای صرافی و بانک‌های دارای مجوز مبادله‌ی ارز» می‌داند. اگر مجوز مبادله‌ی ارز ندارید، این الگو برای شما نیست؛ فروش کالا و خدمت عادی را با الگوی فروش ثبت می‌کنید. فهرست همه‌ی الگوها در راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک آمده است.
یک نکته‌ی مهم: الگوی فروش ارز فقط در صورتحساب نوع اول تعریف شده است، نه نوع دوم یا سوم. پس همیشه با اطلاعات خریدار کار می‌کنید.
اطلاعات خریدار: چه کسی چه چیزی لازم دارد؟
در این الگو هویت خریدار باید روشن باشد. سند بر اساس نوع خریدار سه حالت دارد:
| خریدار | چه اطلاعاتی ثبت می‌شود؟ |
|---|---|
| شخص حقیقی ایرانی | شماره ملی |
| اتباع غیرایرانی دارای کد فراگیر | کد فراگیر اتباع غیرایرانی |
| اتباع غیرایرانی بدون کد فراگیر | شماره گذرنامه |
| شخص حقوقی یا مشارکت مدنی | شماره اقتصادی خریدار |
اگر این اطلاعات ناقص باشد، پنل پیش از ارسال به شما خطا نشان می‌دهد. شماره‌ی منحصربه‌فرد صورتحساب را هم در شماره منحصربه‌فرد مالیاتی توضیح داده‌ایم.
فقط سه خدمت مجاز است
در بقیه‌ی الگوها هر کالا یا خدمتی شناسه‌ی خودش را دارد، ولی در فروش ارز سند فقط سه شناسه را مجاز می‌داند:
- خدمت فروش ارز به صورت اسکناس
- خدمت فروش ارز به صورت حواله
- خدمت کارسازی حواله
هر شناسه‌ی دیگری رد می‌شود. شناسه‌ها را می‌توانید با ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت پیدا کنید. خطاهای مربوط به شناسه را در راهنمای خطاهای شناسه کالا و خدمت ببینید.
اطلاعات ارز: نوع، میزان، نرخ فروش و نرخ خرید
به جای تعداد و واحد اندازه‌گیری که در فروش عادی می‌نویسید، در این الگو چهار اطلاعات مخصوص ارز لازم است:
| اطلاعات | یعنی چه؟ | نکته‌ی سند |
|---|---|---|
| نوع ارز | کدام ارز فروخته شده است | باید کد استاندارد بین‌المللی ارز (استاندارد ایزو ۴۲۱۷، مثل کد سه‌حرفی دلار یا یورو) باشد |
| میزان ارز | چند واحد ارز فروخته‌اید | عدد مثبت؛ تا چهار رقم اعشار |
| نرخ فروش ارز | ارزش هر واحد ارز به ریال برای مشتری | باید مطابق تاریخ معامله (تاریخ صدور صورتحساب) ثبت شود و بزرگ‌تر از صفر باشد |
| نرخ خرید ارز | نرخ خرید همان ارز در روز معامله | باید بزرگ‌تر از صفر و کمتر از نرخ فروش باشد |
پنل مبلغ قبل از تخفیف را خودش از حاصل‌ضرب میزان ارز در نرخ فروش می‌سازد، پس نیازی نیست آن را دستی بنویسید.
مبلغ و مالیات این الگو چطور حساب می‌شود؟
فروش ارز دو تفاوت اصلی با فروش عادی دارد:
- مبلغ فروش: میزان ارز × نرخ فروش. تخفیف هم اگر دارید، نمی‌تواند منفی باشد و نباید از همین مبلغ بیشتر شود.
- پایه‌ی مالیات: مالیات بر ارزش افزوده روی کل مبلغ ارز حساب نمی‌شود. طبق سند، پایه‌ی مالیات در این الگو «شامل حاشیه سود و سایر کارمزدهای مرتبط با خدمات فروش ارز» است و مالیات = پایه‌ی مالیات × نرخ مالیات ÷ ۱۰۰.
پایه‌ی مالیات را شما وارد می‌کنید و سند برایش یک بازه‌ی مجاز گذاشته است:
- حداقل: میزان ارز × (نرخ فروش − نرخ خرید)؛ یعنی دست‌کم به اندازه‌ی اختلاف دو نرخ.
- حداکثر: میزان ارز × نرخ فروش؛ یعنی از کل مبلغ فروش بیشتر نمی‌شود.
سند یک شرط دیگر هم دارد: پایه‌ی مالیات باید پس از کسر مبالغ «سایر مالیات و عوارض» و «سایر وجوه قانونی» محاسبه شود (به استناد تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده). درباره‌ی این دو در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب بیشتر بخوانید.
مثال عددی با ارز فرضی
فرض کنید یک ارز فرضی را به مشتری حقیقی می‌فروشید. همه‌ی عددها، از جمله نرخ مالیات ۱۰٪، فقط برای مثال‌اند و نرخ واقعی را باید از اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی بگیرید.
| قلم | مقدار |
|---|---|
| میزان ارز | ۱٬۰۰۰ واحد |
| نرخ فروش ارز | ۶۰٬۰۰۰ ریال |
| نرخ خرید ارز در همان روز | ۵۹٬۰۰۰ ریال |
| مبلغ فروش (۱٬۰۰۰ × ۶۰٬۰۰۰) | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| حداقل مجاز پایه‌ی مالیات: ۱٬۰۰۰ × (۶۰٬۰۰۰ − ۵۹٬۰۰۰) | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| حداکثر مجاز پایه‌ی مالیات: ۱٬۰۰۰ × ۶۰٬۰۰۰ | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| پایه‌ی مالیات واقعی (اختلاف نرخ‌ها + کارمزد، فرضی) | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال |
| مالیات بر ارزش افزوده (فرضی ۱۰٪ × ۱٬۵۰۰٬۰۰۰) | ۱۵۰٬۰۰۰ ریال |
| مبلغ کل ردیف (۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۱۵۰٬۰۰۰) | ۶۰٬۱۵۰٬۰۰۰ ریال |
پایه‌ی مالیات ۱٫۵ میلیون ریال داخل بازه‌ی ۱ تا ۶۰ میلیون است و مجاز است. اگر ۵۰۰ هزار ریال می‌نوشتید، از حداقل کمتر می‌شد و صورتحساب خطا می‌گرفت. توجه: جمع‌زدن مبلغ فروش و مالیات برای مبلغ کل ردیف، همان قاعده‌ی عمومی صورتحساب است؛ اگر سایر مالیات و عوارض هم دارید، آن‌ها هم اضافه می‌شوند.
روش تسویه در فروش ارز
سند صریحاً می‌گوید در الگوی فروش ارز، ثبت روش تسویه به‌صورت نقدی، نسیه و نقدی/نسیه امکان‌پذیر است. در تذکر همان جدول هم آمده است که این بند از تاریخ لازم‌الاجرا شدن قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، با رعایت قوانین و مقررات مربوطه بلامانع است. اینکه فروش ارز به‌صورت نسیه در عمل با مقررات ارزی و بانکی شما سازگار است یا نه، پرسشی است که سند جواب نمی‌دهد؛ آن را با مراجع نظارتی و حسابدارتان تطبیق دهید. شرح سه روش را در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک بخوانید.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی صرافی یا بانک را انتخاب کنید، «فروش ارز» را به‌عنوان الگو بگذارید و نوع اول را برگزینید.
- طرفین معامله: اطلاعات خریدار را بر اساس جدول بالا (شماره ملی، کد فراگیر، گذرنامه یا شماره اقتصادی) وارد کنید.
- اقلام: یکی از سه خدمت مجاز را انتخاب کنید و نوع ارز، میزان ارز، نرخ فروش، نرخ خرید و پایه‌ی مالیات را بنویسید.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را مشخص کنید.
- بازبینی و ثبت: جمع‌ها را مرور و صورتحساب را ارسال کنید. وضعیت را با راهنمای وضعیت صورتحساب دنبال کنید.
اشتباه‌های رایج در صورتحساب فروش ارز
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| شناسه‌ی کالا و خدمت غیر از سه خدمت مجاز | در این الگو فقط همان سه خدمت قبول می‌شود | یکی از سه شناسه‌ی مجاز را بگذارید |
| نرخ خرید برابر یا بیشتر از نرخ فروش | نرخ خرید باید کمتر از نرخ فروش باشد | دو نرخ را با نرخ روز معامله کنترل کنید |
| نرخ فروش مربوط به روز دیگر | سند می‌گوید نرخ باید بر اساس تاریخ معامله باشد | نرخ تاریخ صدور صورتحساب را بنویسید |
| پایه‌ی مالیات برابر کل مبلغ فروش گذاشته شده | عدد در سقف مجاز است و پنل رد نمی‌کند، ولی طبق تعریف سند پایه‌ی مالیات حاشیه سود و کارمزد است؛ مالیات اضافه محاسبه می‌شود | پایه را از اختلاف نرخ‌ها و کارمزد حساب کنید |
| پایه‌ی مالیات کمتر از اختلاف دو نرخ | از حداقل بازه پایین‌تر است | دست‌کم میزان ارز × (نرخ فروش − نرخ خرید) بنویسید |
| نوع ارز با کد غیراستاندارد | باید کد استاندارد ایزو ۴۲۱۷ باشد | کد درست ارز را از فهرست ایزو بگیرید |
| اطلاعات ناقص خریدار | بسته به نوع خریدار، شماره ملی، گذرنامه یا شماره اقتصادی الزامی است | جدول بخش «اطلاعات خریدار» را ببینید |
پرسش‌های متداول
آیا هر کسی که ارز می‌فروشد می‌تواند از این الگو استفاده کند؟
خیر. طبق سند، این الگو مخصوص واحدهای صرافی و بانک‌های دارای مجوز مبادله‌ی ارز است.
الگوی فروش ارز در نوع دوم هم هست؟
خیر. طبق سند فقط در نوع اول تعریف شده و نوع دوم فقط چهار الگو دارد (فروش، طلا و جواهر، فرآورده‌های نفتی و خدمات بیمه‌ای)؛ جزئیات را در صورتحساب نوع دوم ببینید.
مالیات را روی کل مبلغ ارز حساب کنم؟
نه. پایه‌ی مالیات در این الگو حاشیه سود و کارمزدهای فروش ارز است و فقط باید در بازه‌ی مجاز بماند.
نرخ مالیات بر ارزش افزوده چند است؟
سند نرخ نمی‌دهد و فقط می‌گوید باید با قانون مطابقت داشته باشد. نرخ روز را از اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی یا حسابدارتان بپرسید.
ارز را با چه کدی ثبت کنم؟
با کد استاندارد بین‌المللی ارز (ایزو ۴۲۱۷). پنل کد سه‌حرفی مثل «USD» یا کد سه‌رقمی را قبول می‌کند.
جمع‌بندی
در فروش ارز چهار چیز را فراموش نکنید: فقط صرافی و بانک دارای مجوز، فقط نوع اول، فقط سه خدمت مجاز، و مالیات روی حاشیه سود و کارمزد (نه روی کل مبلغ). پیش از ارسال نرخ فروش، نرخ خرید و پایه‌ی مالیات را با بازه‌ی سند بسنجید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی یا ارزی نیست؛ برای موارد خاص با حسابدار، مقررات بانک مرکزی و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!