مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب الکترونیک: فرمول و مثال
مالیات بر ارزش افزوده در صورتحساب الکترونیک روی چه مبلغی حساب می‌شود؟ فرمول هر ردیف، سایر مالیات و عوارض، وجوه قانونی، جمع ردیف و جمع سرآمد با مثال عددی و خطاهای رایج.
فاکتوری را وارد کرده‌اید: قیمت‌ها درست است، تخفیف درست است، ولی سامانه می‌گوید مبلغ کل با جمع اقلام نمی‌خواند. در بیشتر این موارد ریشه‌ی ماجرا یکی از چهار جزء هر ردیف است: مبلغ پس از تخفیف، مالیات بر ارزش افزوده، سایر مالیات و عوارض یا سایر وجوه قانونی. در این مقاله می‌بینید مالیات بر ارزش افزوده در صورتحساب الکترونیک چگونه و روی چه مبلغی حساب می‌شود و بقیه‌ی اجزا کجا می‌نشینند.
اگر هنوز با ساختار کلی سند آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید. قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. سند نرخ مالیات نمی‌نویسد و ما هم هیچ نرخ واقعی نمی‌آوریم؛ نرخ‌هایی که در مثال‌ها می‌بینید فرضی‌اند.
مالیات بر ارزش افزوده روی چه مبلغی حساب می‌شود؟
سند فنی مبلغ مالیات بر ارزش افزوده (فیلد vam) را «حاصل‌ضرب مبلغ کالا پس از کسر تخفیفات و سایر مبالغی که در قانون اشاره شده، در نرخ مالیات بر ارزش افزوده» تعریف می‌کند. در حالت عادی فرمول این است:
vam = مبلغ بعد از تخفیف (adis) × نرخ (vra) ÷ ۱۰۰
یعنی تخفیف پیش از مالیات کم می‌شود و مالیات روی مبلغ باقی‌مانده می‌آید. نرخ (vra) برای هر کالا یا خدمت جداگانه ثبت می‌شود و حداکثر سه رقم صحیح و دو رقم اعشار دارد. مبلغ مالیات عدد صحیح است. نرخ به شناسه‌ی کالا و خدمت و قانون وابسته است؛ برای پیدا کردن شناسه‌ی درست از ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت استفاده کنید.
| وضعیت | قاعده‌ی سند برای نرخ و مبلغ |
|---|---|
| شناسه‌ی کالا یا خدمت معاف است | نرخ و مبلغ مالیات بر ارزش افزوده صفر است |
| نرخ صفر است | مبلغ مالیات هم صفر است |
| الگوی صادرات، بورس اوراق بهادار مبتنی بر کالا و فروش زنجیره | نرخ مالیات بر ارزش افزوده صفر است |
| کالاهای خاص (مثل فرآورده‌های نفتی، فلزات گرانبها، سیگار و محصولات دخانی، نوشابه) | نرخ باید با قوانین ابلاغی همان کالاها مطابقت داشته باشد |
| کالا یا خدمت آلاینده | نرخ باید با نرخ اعلامی سازمان حفاظت محیط زیست مطابقت داشته باشد |
| مؤدی فراخوان‌نشده (فراخوان‌های دهگانه) | نرخ قابل‌قبول مالیات بر ارزش افزوده صفر است |
| صورتحساب اصلاحی، برگشت از فروش یا ابطالی | نرخ نسبت به صورتحساب مرجع قابل تغییر نیست |
برای مهلت‌ها و نرخ‌های به‌روز به اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی رجوع کنید.
مثال عددی یک ردیف
فرض کنید مبلغ قبل از تخفیف ۱۰۰ میلیون ریال و تخفیف ۱۰ میلیون ریال است. نرخ مالیات بر ارزش افزوده ۱۰٪ و نرخ «سایر مالیات و عوارض» ۲٪ را فقط برای مثال فرض می‌کنیم. «سایر وجوه قانونی» هم مبلغ ثابت ۵۰۰ هزار ریال است.
| قلم | فرمول | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|
مبلغ قبل از تخفیف (prdis) | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
تخفیف (dis) | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
مبلغ بعد از تخفیف (adis) | ۱۰۰ − ۱۰ | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
مالیات بر ارزش افزوده (vam) | ۹۰ × ۱۰٪ | ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ |
سایر مالیات و عوارض (odam) | ۹۰ × ۲٪ | ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ |
سایر وجوه قانونی (olam) | مبلغ ثابت | ۵۰۰٬۰۰۰ |
مبلغ کل ردیف (tsstam) | ۹۰ + ۹ + ۱٫۸ + ۰٫۵ (میلیون) | ۱۰۱٬۳۰۰٬۰۰۰ |
اگر مالیات را روی ۱۰۰ میلیون (پیش از تخفیف) حساب کنید، عدد ۱۰ میلیون درمی‌آید و ردیف با فرمول سند نمی‌خواند. این شایع‌ترین اشتباه است.
سایر مالیات و عوارض و سایر وجوه قانونی
سند این بخش را برای مالیات و عوارضی تعریف می‌کند که طبق قوانین موضوعه هنگام عرضه‌ی کالا و ارائه‌ی خدمت تعلق می‌گیرد و به حساب درآمد عمومی یا شهرداری‌ها واریز می‌شود (موضوع بندهای «پ» و «ت» تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده). دو دسته داریم و هرکدام سه بخش دارند: موضوع، نرخ و مبلغ.
| دسته | موضوع | نرخ | مبلغ |
|---|---|---|---|
| سایر مالیات و عوارض | odt | odr | odam |
| سایر وجوه قانونی | olt | olr | olam |
- موضوع یک متن حداکثر ۲۵۵ نویسه‌ای است (مثلاً نام آن عوارض) و در سند اختیاری است. در پنل تیپینتا اگر نرخ یا مبلغی وارد کنید، نوشتن موضوع لازم می‌شود.
- نرخ طبق قانون و بر اساس شناسه‌ی کالا و خدمت تعیین می‌شود.
- مبلغ اگر نرخ دارد: مبلغ بعد از تخفیف × نرخ ÷ ۱۰۰. اگر نرخ مشخصی ندارد، می‌توان آن را بدون محاسبه و به‌صورت عدد ثابت نوشت.
- اگر نرخ مالیات بر ارزش افزوده صفر باشد، مبلغ این فیلدها هم صفر است.
- اگر کالا یا خدمت طبق قانون مشمول مالیات بر ارزش افزوده نباشد، ثبت این فیلدها الزامی نیست.
جمع ردیف و جمع‌های بالای صورتحساب
سند مبلغ کل کالا یا خدمت (tsstam) را برای هر ردیف این‌طور محاسبه می‌کند: مبلغ بعد از تخفیف + مالیات بر ارزش افزوده + سایر مالیات و عوارض + سایر وجوه قانونی. در الگوی صادرات به‌جای مبلغ بعد از تخفیف، «ارزش ریالی کالا» می‌نشیند. جمع‌های سرآمد از روی ردیف‌ها ساخته می‌شوند:
- جمع مالیات بر ارزش افزوده (
tvam) = جمع مبلغ مالیات همه‌ی ردیف‌ها. - جمع سایر مالیات، عوارض و وجوه قانونی (
todam) = جمع «سایر مالیات و عوارض» و «سایر وجوه قانونی». - مجموع صورتحساب (
tbill) = جمع مبلغ کل همه‌ی ردیف‌ها.
همین جمع‌هاست که در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک برای تقسیم نقدی و نسیه به کار می‌رود. فیلد اختیاری «مالیات موضوع ماده ۱۷» (tax17) هم طبق سند نباید از مجموع مالیات بر ارزش افزوده بیشتر باشد.
فرمول‌های ویژه‌ی چند الگو
چند الگو فرمول مالیات را عوض می‌کنند. برای نمای کلی الگوها به راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک سر بزنید.
| الگو | فرمول مالیات بر ارزش افزوده طبق سند |
|---|---|
| طلا، جواهر و پلاتین | (جمع اجرت، حق‌العمل و سود × ۱۰ ÷ ۱۰۰) + (مبلغ قبل از تخفیف × نرخ ÷ ۱۰۰) |
| فروش ارز | مأخذ مالیات بر ارزش افزوده × نرخ ÷ ۱۰۰ |
| فروش فرآورده‌های نفتی (شناسه‌ی دارای مبلغ پایه) | تعداد یا مقدار × مبلغ پایه‌ی مالیات بر ارزش افزوده |
| صادرات (سایر مالیات و عوارض) | ارزش ریالی کالا × نرخ ÷ ۱۰۰ به‌جای مبلغ بعد از تخفیف |
خطاهای رایج محاسبه‌ی مالیات و عوارض
| خطا | علت | راه رفع |
|---|---|---|
| مبلغ مالیات با فرمول نمی‌خواند | پایه‌ی محاسبه مبلغ قبل از تخفیف بوده | مالیات را روی مبلغ بعد از تخفیف حساب کنید |
| نرخ ناصفر در صادرات، بورس یا زنجیره | در این الگوها نرخ باید صفر باشد | نرخ و مبلغ را صفر بگذارید |
| مبلغ عوارض با نرخش نمی‌خواند | مبلغ دستی نوشته شده، در حالی که نرخ دارد | مبلغ را از پایه × نرخ ÷ ۱۰۰ حساب کنید |
| عوارض ثبت شده ولی نرخ مالیات صفر است | طبق سند در این حالت مبلغ این فیلدها صفر است | مبلغ عوارض را صفر کنید |
| مبلغ کل ردیف نادرست است | یکی از چهار جزء جمع نشده | چهار جزء را با فرمول tsstam جمع کنید |
| جمع سرآمد با جمع ردیف‌ها نمی‌خواند | ردیفی ویرایش شده ولی جمع به‌روز نشده | جمع‌ها را از روی ردیف‌ها دوباره بسازید |
| تغییر نرخ در اصلاحی یا برگشت از فروش | نرخ نسبت به مرجع قابل تغییر نیست | همان نرخ صورتحساب مرجع را بگذارید |
در پنل تیپینتا چطور محاسبه می‌شود؟
- در هر ردیف شناسه‌ی کالا، تعداد، مبلغ واحد و تخفیف را وارد می‌کنید.
- نرخ مالیات بر ارزش افزوده را می‌نویسید. پنل مبلغ مالیات را از روی مبلغ بعد از تخفیف و نرخ حساب می‌کند.
- در صورت نیاز «سایر مالیات و عوارض» یا «سایر وجوه قانونی» را با نرخ یا مبلغ ثابت و موضوعش وارد می‌کنید.
- پنل مبلغ کل ردیف را با فرمول بالا می‌سازد و پیش از ارسال قواعد سند را بررسی می‌کند.
پرسش‌های متداول
نرخ مالیات بر ارزش افزوده این کالا چند است؟
سند نرخ نمی‌دهد و فقط می‌گوید نرخ باید با قانون مطابقت داشته باشد. نرخ روز را از اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی یا حسابدارتان بگیرید.
تخفیف قبل از مالیات کم می‌شود یا بعد از آن؟
قبل از آن. فرمول سند مالیات را روی «مبلغ بعد از تخفیف» حساب می‌کند.
کالای معاف از مالیات را چطور ثبت کنم؟
اگر شناسه‌ی کالا یا خدمت معاف باشد، نرخ و مبلغ مالیات بر ارزش افزوده صفر است.
سایر عوارض را همیشه باید بنویسم؟
خیر. اگر کالا طبق قانون مشمول مالیات بر ارزش افزوده نباشد، ثبت آن فیلدها الزامی نیست و موضوعشان هم در سند اختیاری است. وقتی عوارض به کالایی تعلق می‌گیرد، نرخش را از قانون بگیرید.
جمع‌بندی
هر ردیف چهار جزء دارد و فرمولش ثابت است: مالیات روی مبلغ بعد از تخفیف، بعد عوارض و وجوه قانونی، و در نهایت جمع چهار جزء. پیش از ارسال یک ردیف را با ماشین‌حساب بسنجید. برای ادامه، روش تسویه، نوع اول و الگوها را ببینید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست؛ برای نرخ و مهلت به‌روز با حسابدار و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!