صورتحساب الکترونیک الگوی بلیط هواپیما (الگوی ششم): راهنمای ایرلاین و آژانس
الگوی بلیط هواپیما ویژه‌ی ایرلاین‌ها و آژانس‌های مسافرتی است. نوع پرواز، مشخصات مسافر، شماره اقتصادی خریدار برای اعتبار مالیاتی و شماره اقتصادی آژانس را با مثال ببینید.
آخرین بروزرسانی:
شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی هستید و هر روز ده‌ها بلیط می‌فروشید. فروش بلیط با فروش یک کالای معمولی تفاوت دارد: بلیط برای یک مسافر مشخص است، پرواز داخلی یا خارجی دارد و گاهی کسی که بلیط را می‌خرد (مثلاً یک شرکت) با کسی که سوار هواپیما می‌شود یکی نیست. سامانه مؤدیان برای همین کسب‌وکار یک قالب جدا ساخته است: صورتحساب الکترونیک الگوی بلیط هواپیما، یا همان «الگوی ششم». این مقاله ساده توضیح می‌دهد این الگو برای چه کسانی است، چه اطلاعاتی می‌خواهد و در کجاها اشتباه پیش می‌آید.
اگر با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید. قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است. همه‌ی مبلغ‌ها و نرخ‌های مثال‌ها فرضی‌اند و جاهایی که سند ساکت است، با عبارت «برداشت ما» مشخص شده‌اند.
الگوی بلیط هواپیما چیست و برای چه کسانی است؟
هر الگو در سامانه مؤدیان قالبی است برای یک نوع فعالیت. سند فنی الگوی ششم را «مختص ثبت فروش شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های مسافرتی صادرکننده‌ی بلیط هواپیما» تعریف می‌کند. یعنی دو گروه می‌توانند و باید از آن استفاده کنند:
- شرکت هواپیمایی (ایرلاین) که بلیط را مستقیم می‌فروشد.
- آژانس مسافرتی که بلیط هواپیما صادر می‌کند.
اگر کسب‌وکار دیگری دارید، مثلاً هتل یا تور و خدمات گردشگری، این الگو برای شما نیست و معمولاً با الگوی فروش کار می‌کنید. فهرست کامل الگوها را در راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک و راهنمای انتخاب الگوی مناسب فعالیت شما ببینید.
چرا فقط نوع اول؟
سند فنی الگوی بلیط هواپیما را فقط برای صورتحساب نوع اول تعریف کرده و در نوع دوم وجود ندارد (نوع دوم فقط چهار الگو دارد: فروش، طلا و جواهر، فرآورده‌های نفتی و خدمات بیمه‌ای).
| موضوع | نوع اول | نوع دوم | نوع سوم |
|---|---|---|---|
| الگوی بلیط هواپیما | دارد | ندارد | ندارد |
| اطلاعات خریدار | طبق قواعد این الگو ثبت می‌شود | اختیاری | اختیاری |
| اعتبار مالیاتی برای خریدار | با تأیید خریدار و ثبت شماره اقتصادی او | ندارد | ندارد |
| روش تسویه | نقدی، نسیه یا ترکیبی | همیشه نقدی | همیشه نقدی |
جزئیات را در صورتحساب نوع اول بخوانید. پس اگر فروشگاه اینترنتی بلیط یا آژانس هستید و به‌طور پیش‌فرض نوع دوم صادر می‌کردید، برای بلیط هواپیما باید نوع اول را انتخاب کنید.
نوع پرواز: داخلی یا خارجی (اجباری)
در این الگو باید مشخص کنید بلیط برای پرواز داخلی است یا خارجی. ثبت نوع پرواز اجباری است و فقط دو حالت دارد: پرواز داخلی و پرواز خارجی. این انتخاب مهم است، چون قاعده‌ی مشخصات مسافر (بخش بعد) فقط برای پرواز داخلی الزام ایجاد می‌کند. اگر نوع پرواز را خالی بگذارید، صورتحساب در پنل تیپینتا «نیازمند اصلاح» می‌ماند و ارسال نمی‌شود.
مشخصات مسافر در پرواز داخلی
طبق سند، برای پروازهای داخلی ثبت مشخصات مسافر در صورتحساب الزامی است. اینکه چه چیزی ثبت شود به نوع مسافر بستگی دارد:
| مسافر کیست؟ | چه چیزی ثبت می‌شود؟ |
|---|---|
| شخص ایرانی | شماره ملی |
| تبعه‌ی غیرایرانی مقیم ایران | کد فراگیر اتباع غیرایرانی |
| تبعه‌ی غیرایرانی غیرمقیم | شماره گذرنامه |
برای پرواز خارجی، سند ثبت مشخصات مسافر را الزامی نکرده است. برداشت ما این است که ثبت آن مانعی ندارد، ولی چون سند درباره‌ی آن حکمی نمی‌دهد، رویه‌ی شرکت‌تان و راهنمای سازمان امور مالیاتی را مبنا قرار دهید. نکته‌ی عملی: شماره ملی یا کد فراگیر را از روی مدرک مسافر و هنگام فروش بگیرید؛ اصلاح بعدی هویت خریدار در صورتحساب ممکن نیست و باید صورتحساب را ابطال و دوباره صادر کنید (بخش اصلاحی و ابطالی را ببینید).
اعتبار مالیاتی: مسافر و خریدار الزاماً یکی نیستند
یکی از قاعده‌های جالب این الگو این است که سند صریحاً می‌گوید «مسافر و خریدار بلیط (مالک شماره اقتصادی) الزاماً یکسان نیستند». به زبان ساده: ممکن است یک شرکت بلیط کارمندش را بخرد. مسافر کارمند است و خریدار شرکت.
- اگر خریدار اعتبار مالیاتی می‌خواهد، شماره اقتصادی او باید در صورتحساب ثبت شود.
- اگر خریدار شماره اقتصادی ندارد یا اعتبار نمی‌خواهد، لازم نیست شماره‌ای ثبت شود؛ مشخصات مسافر (در پرواز داخلی) همچنان لازم است.
| وضعیت | مسافر | خریدار | چه ثبت کنیم؟ |
|---|---|---|---|
| مسافر خودش می‌خرد و اعتبار نمی‌خواهد | فرد | همان فرد | هویت مسافر (در پرواز داخلی) |
| شرکت برای کارمند بلیط می‌خرد و اعتبار می‌خواهد | کارمند | شرکت | هویت مسافر (در پرواز داخلی) و شماره اقتصادی شرکت |
اگر شما خریدار حقوقی هستید و صورتحساب بلیط در کارپوشه‌تان نمی‌آید، اول از ایرلاین یا آژانس بپرسید شماره اقتصادی شما ثبت شده است یا نه. اطلاعات خریدار را نمی‌شود با صورتحساب اصلاحی عوض کرد؛ راه درست ابطال و صدور مجدد است.
شماره اقتصادی آژانس: وقتی ایرلاین صورتحساب می‌زند ولی آژانس فروخته است
گاهی بلیط را آژانس به مسافر می‌فروشد ولی صورتحساب را شرکت هواپیمایی صادر می‌کند. در این حالت سند می‌گوید باید شماره اقتصادی آژانس مسافرتی عامل فروش در صورتحساب بیاید. این مورد اختیاری است و فقط در همین وضعیت کاربرد دارد.
| چه کسی بلیط را فروخته؟ | چه کسی صورتحساب را صادر می‌کند؟ | شماره اقتصادی آژانس |
|---|---|---|
| ایرلاین | ایرلاین | لازم نیست |
| آژانس | آژانس | لازم نیست |
| آژانس | ایرلاین | شماره اقتصادی آژانس عامل ثبت می‌شود |
سند برای این شماره طول «۱۱ یا ۱۴ رقم» (بسته به مورد) و عدد بودن را گفته است. اگر آژانس شما شماره‌ی اقتصادی دارد، آن را دقیق و بدون فاصله وارد کنید.
ردیف‌های بلیط: تعداد یک، مبلغ قبل از تخفیف برابر مبلغ واحد
دو قاعده‌ی مهم درباره‌ی ردیف‌ها هست که الگوی بلیط را از فروش عادی جدا می‌کند:
- تعداد هر ردیف همیشه یک است. سند می‌گوید مقدار مجاز برای هر ردیف شناسه‌ی کالا و خدمت یک است. پس برای دو بلیط، دو ردیف جدا می‌سازید، نه یک ردیف با تعداد دو.
- مبلغ قبل از تخفیف همان مبلغ واحد است. چون تعداد یک است، دیگر ضرب لازم نیست؛ همان قیمت بلیط، مبلغ قبل از تخفیف است.
بقیه‌ی محاسبه مثل فروش عادی است: تخفیف (در صورت وجود) از مبلغ کم می‌شود، مالیات بر ارزش افزوده روی مبلغ پس از تخفیف حساب می‌شود، و سایر مالیات و عوارض فقط در صورتی که قانون برای آن خدمت تعیین کرده باشد. فرمول‌ها را در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب ببینید. شناسه‌ی کالا و خدمت هم باید با فعالیت ثبت‌شده‌ی شما در کارپوشه هم‌خوان باشد؛ اگر خطا گرفتید، راهنمای خطاهای شناسه و ابزار جستجوی شناسه کمک می‌کنند.
مثال عددی: دو بلیط داخلی برای یک شرکت
فرض کنید آژانسی دو بلیط پرواز داخلی برای دو کارمند یک شرکت می‌فروشد و شرکت اعتبار مالیاتی می‌خواهد. نرخ ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده فقط برای مثال است. آن را با نرخ واقعی که برای خدمت شما قانوناً تعیین شده جایگزین کنید.
| ردیف | تعداد | مبلغ قبل از تخفیف | تخفیف | بعد از تخفیف | مالیات (فرضی ۱۰٪) | مبلغ کل |
|---|---|---|---|---|---|---|
| بلیط کارمند اول | ۱ | ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بلیط کارمند دوم | ۱ | ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۲ | ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
بررسی: ۶۵ − ۵ = ۶۰ میلیون ریال بعد از تخفیف؛ ۶۰ + ۶ = ۶۶ میلیون ریال مبلغ کل. در این مثال نوع پرواز «داخلی» است، هویت مسافر (شماره ملی کارمند) ثبت می‌شود، شماره اقتصادی شرکت به‌عنوان خریدار می‌آید، و چون آژانس خودش صورتحساب را صادر کرده، شماره اقتصادی آژانس جداگانه لازم نیست. سند درباره‌ی چند مسافر در یک صورتحساب چیزی نمی‌گوید و مشخص نیست مشخصات چند مسافر روی یک صورتحساب چگونه ثبت می‌شود. برداشت ما این است که هر ردیف یک بلیط است، ولی برای اطمینان و رعایت قاعده‌ی هویت مسافر، به ازای هر مسافر یک صورتحساب جداگانه صادر کنید. جمع‌های جدول بالا برای فهم محاسبه آمده‌اند.
روش تسویه در بلیط هواپیما
سند می‌گوید در الگوی بلیط هواپیما ثبت روش تسویه به‌صورت نقدی، نسیه و نقدی/نسیه امکان‌پذیر است. برداشت ما این است که فروش اعتباری به شرکت‌ها (پرداخت بعد از صدور بلیط) نسیه و پرداخت هنگام صدور نقدی است؛ ولی سند این نگاشت را برای بلیط توضیح نمی‌دهد. اگر بخشی را نقد و بخشی را نسیه گرفته‌اید، حالت ترکیبی را انتخاب کنید و مبلغ نقدی و نسیه را جدا بنویسید. جزئیات سه روش در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک آمده است.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی ایرلاین یا آژانس را انتخاب کنید، «بلیط هواپیما» را به‌عنوان الگو بگذارید، نوع اول را برگزینید، موضوع را مشخص کنید و نوع پرواز را انتخاب کنید. اگر بلیط را آژانس فروخته ولی شما (ایرلاین) صورتحساب می‌زنید، شماره اقتصادی آژانس را هم وارد کنید.
- طرفین معامله: اطلاعات خریدار را ثبت کنید و در پرواز داخلی، مشخصات مسافر (شماره ملی، کد فراگیر یا گذرنامه). اگر خریدار اعتبار مالیاتی می‌خواهد، شماره اقتصادی او را بنویسید.
- اقلام کالا و خدمات: برای هر بلیط یک ردیف بسازید، تعداد را یک بگذارید و مبلغ بلیط را به‌عنوان مبلغ واحد بنویسید. تخفیف و نرخ مالیات را وارد کنید.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را انتخاب کنید.
- بازبینی و ثبت: نوع پرواز، هویت مسافر، جمع‌ها و تاریخ را بازبینی و ارسال کنید. پیگیری وضعیت: راهنمای وضعیت صورتحساب.
پنل پیش از ارسال قواعد سند را بررسی می‌کند. اگر نوع پرواز خالی باشد، در پرواز داخلی هیچ مشخصات مسافری وارد نشده باشد، یا تعداد ردیف غیر از یک باشد، صورتحساب «نیازمند اصلاح» می‌ماند و پیام خطا نشان داده می‌شود.
اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش: وقتی بلیط کنسل یا عوض می‌شود
الگوی بلیط هواپیما همه‌ی موضوع‌های صورتحساب را دارد: اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش. بلیط‌ها زیاد کنسل یا تغییر می‌کنند، پس این بخش برای ایرلاین و آژانس اهمیت زیادی دارد:
- اگر اشتباه فقط در مبلغ یا موارد قابل اصلاح است، صورتحساب اصلاحی بزنید.
- اگر باید کل صورتحساب از اعتبار بیفتد (مثلاً بلیط به‌اشتباه صادر شده)، صورتحساب ابطالی بزنید.
- برداشت ما این است که اگر بلیط معتبر فروخته شده ولی بعداً مسافر آن را مسترد می‌کند، مورد به برگشت از فروش نزدیک است. سند این نگاشت را برای استرداد بلیط توضیح نمی‌دهد؛ مبلغ استرداد و جریمه‌ی کنسلی را حتماً با واحد مالی و قوانین مربوط تطبیق دهید.
تفاوت این سه را در مقایسه‌ی اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش بخوانید. قاعده‌ی کلی را هم فراموش نکنید: نوع و الگوی صورتحساب و اطلاعات خریدار قابل اصلاح نیستند. اگر هویت خریدار یا شماره اقتصادی او اشتباه ثبت شده، باید صورتحساب مرجع را ابطال و صورتحساب جدید صادر کنید.
اشتباه‌های رایج ایرلاین‌ها و آژانس‌ها
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| نوع پرواز ثبت نشده | در این الگو اجباری است | داخلی یا خارجی را انتخاب کنید |
| پرواز داخلی بدون مشخصات مسافر | در پرواز داخلی ثبت مسافر الزامی است | شماره ملی، کد فراگیر یا گذرنامه را ثبت کنید |
| گذرنامه برای مسافر ایرانی | برای ایرانی و تبعه‌ی مقیم، شماره ملی یا کد فراگیر مبناست | گذرنامه فقط برای تبعه‌ی غیرایرانی غیرمقیم |
| تعداد بیش از یک در یک ردیف | تعداد مجاز هر ردیف یک است | برای هر بلیط یک ردیف بسازید |
| شماره اقتصادی خریدار ثبت نشده ولی خریدار اعتبار می‌خواهد | بدون آن، اعتبار مالیاتی شکل نمی‌گیرد | شماره اقتصادی را بگیرید و ثبت کنید، در صورت اشتباه ابطال و صدور مجدد |
| یکی گرفتن مسافر و خریدار | سند می‌گوید لزوماً یکی نیستند | اطلاعات خریدار و مسافر را جدا ثبت کنید |
| صدور نوع دوم برای بلیط هواپیما | این الگو در نوع دوم وجود ندارد | نوع اول صادر کنید |
| فراموش کردن شماره اقتصادی آژانس | وقتی آژانس فروخته و ایرلاین صورتحساب زده، باید ثبت شود | شماره اقتصادی آژانس عامل را وارد کنید |
| مالیات روی مبلغ قبل از تخفیف | مالیات روی مبلغ پس از تخفیف حساب می‌شود | مالیات هر ردیف را دوباره بسنجید |
پرسش‌های متداول
الگوی بلیط هواپیما برای چه کسانی است؟
برای شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های مسافرتی که بلیط هواپیما صادر می‌کنند. بقیه‌ی کسب‌وکارها از الگوی دیگر استفاده می‌کنند.
آیا الگوی بلیط هواپیما در نوع دوم هم هست؟
خیر. طبق سند فقط در نوع اول وجود دارد.
در پرواز خارجی هم باید مشخصات مسافر ثبت شود؟
سند ثبت مشخصات مسافر را فقط برای پرواز داخلی الزامی کرده است. برای پرواز خارجی سند الزامی نگذاشته؛ رویه‌ی شرکت و راهنمای رسمی را مبنا قرار دهید.
مسافر خارجی که ساکن ایران نیست چه چیزی باید بدهد؟
در پرواز داخلی، شماره گذرنامه او ثبت می‌شود. اگر تبعه‌ی غیرایرانی مقیم ایران است، کد فراگیر اتباع غیرایرانی.
اگر خریدار شرکت باشد و اعتبار مالیاتی بخواهد، چه کنم؟
شماره اقتصادی خریدار را در صورتحساب ثبت کنید. مسافر می‌تواند فرد دیگری باشد و لازم نیست با خریدار یکی باشد.
چرا نمی‌توانم تعداد ۲ بنویسم؟
چون در این الگو تعداد مجاز هر ردیف یک است. برای هر بلیط یک ردیف بسازید.
اگر آژانس فروخته و ایرلاین صورتحساب زده، شماره آژانس را کجا بنویسم؟
شماره اقتصادی آژانس عامل در بخش مخصوصش در طرفین معامله ثبت می‌شود. این مورد فقط در همین حالت لازم است.
مالیات بلیط هواپیما چند درصد است؟
سند فنی نرخ را نمی‌گوید. نرخ و معافیت‌ها را از قانون و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی بگیرید. نرخ‌های این مقاله فقط مثال‌اند.
جمع‌بندی
در بلیط هواپیما پنج نکته را فراموش نکنید: فقط ایرلاین و آژانس و فقط نوع اول؛ نوع پرواز اجباری؛ در پرواز داخلی ثبت هویت مسافر اجباری؛ شماره اقتصادی خریدار برای اعتبار مالیاتی (با این یادآوری که مسافر و خریدار یکی نیستند)؛ و تعداد یک در هر ردیف. پیش از ارسال یک بار نوع پرواز، هویت مسافر و جمع‌ها را بازبینی کنید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست؛ برای موارد خاص، مهلت و نرخ به‌روز با حسابدار و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید. برای اطلاع از مهلت و جریمه‌ی ارسال، مقاله‌ی ماده ۹ را ببینید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
