صورتحساب الکترونیک الگوی قبوض خدماتی (الگوی پنجم): راهنمای شرکت‌های خدماتی
الگوی قبوض خدماتی برای چه شرکت‌هایی است؟ شماره اشتراک یا شناسه قبض، تاریخ صدور، اطلاعات مشترک، مالیات و تسویه را با مثال عددی ببینید و اشتباه‌های رایج را بشناسید.
شرکت آب یا برق، شرکت گاز یا یک اپراتور تلفن هستید و هر ماه هزاران قبض صادر می‌کنید. هر قبض مشترک مشخصی دارد، شماره‌ی اشتراک دارد و برای هر مشترک مبلغ، مالیات و تاریخ صدور جداگانه‌ای ثبت می‌شود. در سامانه مؤدیان برای همین نوع فعالیت یک قالب جدا ساخته شده است: صورتحساب الکترونیک الگوی قبوض خدماتی، یا به زبان سند «الگوی پنجم». این مقاله ساده توضیح می‌دهد این الگو چیست، چه کسانی باید از آن استفاده کنند، چه اطلاعاتی می‌خواهد و کجاها اشتباه پیش می‌آید.
اگر هنوز با کلیات آشنا نیستید، اول صورتحساب الکترونیک چیست؟ را بخوانید. قواعد این مقاله از سند فنی سامانه مؤدیان (نسخه‌ی ۷٫۹، تیر ۱۴۰۵) است و همه‌ی مبلغ‌ها و نرخ‌های مثال‌ها فرضی‌اند.
الگوی قبوض خدماتی چیست و برای چه کسانی است؟
هر الگوی سامانه مؤدیان قالبی برای یک نوع فعالیت است. الگوی قبوض خدماتی برای «شرکت‌های خدماتی ذیربط» ساخته شده است؛ یعنی شرکت‌هایی که به مشترکان خود خدمت دوره‌ای ارائه می‌دهند و برایشان قبض صادر می‌کنند، مثل آب، برق، گاز و تلفن. سند فنی در توضیح فعالیت‌ها، «قبوض خدماتی» را در کنار بلیط هواپیما و بارنامه از انواع فروشی نام می‌برد که در صورتحساب نوع اول ثبت می‌شوند. فهرست همه‌ی الگوها در راهنمای الگوهای صورتحساب الکترونیک آمده است.
اگر شما کسب‌وکار عادی هستید و کالا یا خدمتی می‌فروشید، این الگو برای شما نیست و با الگوی فروش کار می‌کنید. اگر کارتان با قرارداد انجام می‌شود، الگوی قرارداد پیمانکاری را ببینید.
چرا فقط نوع اول؟ مقایسه‌ی سه نوع صورتحساب
سند فنی الگوی قبوض خدماتی را فقط برای نوع اول تعریف کرده است. منطقش روشن است: هر قبض مشترک مشخصی دارد و صورتحساب باید هویت او را ثبت کند.
| موضوع | نوع اول | نوع دوم | نوع سوم |
|---|---|---|---|
| الگوی قبوض خدماتی | دارد | ندارد | ندارد |
| اطلاعات خریدار (مشترک) | کامل ثبت می‌شود | اختیاری | اختیاری |
| اعتبار مالیاتی برای خریدار | با تأیید خریدار دارد | ندارد | ندارد |
| روش تسویه | نقدی، نسیه یا ترکیبی | همیشه نقدی | همیشه نقدی |
جزئیات نوع اول را در صورتحساب الکترونیک نوع اول بخوانید. اگر مشترک شما کسب‌وکاری است که اعتبار مالیاتی می‌خواهد، همین نوع اول است که صورتحساب را در کارپوشه‌ی او می‌نشاند؛ در صورت تأیید خریدار، اعتبار مالیاتی برایش حساب می‌شود.
شماره اشتراک یا شناسه قبض بهره‌بردار: مهم‌ترین قاعده‌ی این الگو
این شماره نشان‌دهنده‌ی مشخصات بهره‌بردار خدمت و نوع قبض خدماتی است. یعنی از روی آن معلوم می‌شود این صورتحساب برای کدام مشترک و کدام نوع قبض است. سند درباره‌اش چند قاعده دارد:
- ثبتش اجباری است: سند می‌گوید درج این شماره از طرف شرکت‌های خدماتی ذیربط الزامی است.
- باید با کارپوشه یکی باشد: شماره‌ی ثبت‌شده در صورتحساب باید با شماره‌ی موجود در کارپوشه‌ی مؤدیان یکسان باشد، نه شماره‌ی داخلی سیستم قبض‌صدور شرکت.
- عدد است و حداکثر ۱۹ رقم: حروف و علامت پذیرفته نمی‌شود.
سند نمی‌گوید این شماره چطور ساخته می‌شود یا کدام بخش از آن چه معنایی دارد؛ پس آن را حدس نزنید و همان را که در کارپوشه می‌بینید وارد کنید. اگر مشکلی در تطبیق دارید، با سازمان امور مالیاتی یا واحد مالی شرکت‌تان هماهنگ کنید.
تاریخ و زمان صدور: تاریخ صدور قبض توسط شرکت
در الگوی قبوض خدماتی سند می‌گوید «تاریخ و زمان صدور صورتحساب، تاریخ صدور آن توسط شرکت‌های ارائه‌دهنده‌ی خدمات است». یعنی تاریخی که روی صورتحساب می‌گذارید همان تاریخی است که شرکت قبض را صادر کرده، نه لحظه‌ای که آن را به سامانه می‌فرستید. این تاریخ با تاریخ داخل شماره منحصربه‌فرد مالیاتی هم باید یکی باشد.
پس اگر قبض‌ها را دسته‌ای و با تأخیر ارسال می‌کنید، تاریخ صدور را عوض نکنید؛ ولی به مهلت ارسال دقت کنید. مهلت و پیامد دیرکرد را در مقاله‌ی ماده ۹ قانون پایانه‌های فروشگاهی ببینید و برای مهلت و مبلغ به‌روز به اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی رجوع کنید.
اطلاعات مشترک (خریدار) در نوع اول
چون الگو فقط نوع اول است، هویت مشترک باید ثبت شود. سند بر اساس نوع مشترک می‌گوید:
| نوع مشترک | چه اطلاعاتی لازم است؟ |
|---|---|
| شخص حقوقی (شرکت) یا مشارکت مدنی | فقط شماره اقتصادی خریدار |
| شخص حقیقی | شماره اقتصادی؛ یا شماره ملی به‌همراه کد پستی |
| تبعه‌ی غیرایرانی | شماره اقتصادی؛ یا کد فراگیر اتباع غیرایرانی به‌همراه کد پستی |
شماره اقتصادی فروشنده (شرکت خدماتی) هم باید با اطلاعات ثبت‌نام الکترونیک یکی باشد و اگر شرکت شعبه دارد، کد شعبه با ثبت‌نام هم‌خوان باشد.
اقلام قبض: شناسه، مبلغ، مالیات و عوارض
هر ردیف قبض مثل فروش عادی ساخته می‌شود:
- شناسه‌ی کالا و خدمت: باید با اطلاعات بانک شناسه‌ی سازمان و با فعالیت ثبت‌شده‌ی شرکت در کارپوشه هم‌خوان باشد. با ابزار جستجوی شناسه کالا و خدمت پیدایش کنید و در صورت خطا، راهنمای خطاهای شناسه را ببینید.
- مقدار و مبلغ واحد: مبلغ قبل از تخفیف از حاصل‌ضربشان به دست می‌آید.
- تخفیف: صفر یا بیشتر، ولی نه بیشتر از مبلغ قبل از تخفیف.
- مالیات بر ارزش افزوده: بر اساس نرخ قانونی و روی مبلغ پس از تخفیف.
- سایر مالیات و عوارض و سایر وجوه قانونی: فقط اگر قانون برای خدمت شما تعیین کرده باشد.
فرمول‌ها و حالت‌های ویژه را در مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض در صورتحساب ببینید؛ همه‌ی آن‌ها در الگوی قبوض خدماتی هم برقرارند. سند نرخ‌ها را نمی‌گوید و باید از اطلاعیه‌ی رسمی گرفته شوند.
مثال عددی: قبض یک مشترک تجاری
فرض کنید یک شرکت خدماتی برای یک مشترک تجاری قبض دو ردیفی صادر کرده است: بهای مصرف دوره و هزینه‌ی ثابت خدمات. نرخ ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده و نرخ ۱٪ برای سایر عوارض فقط برای مثال‌اند.
| ردیف | بعد از تخفیف | مالیات (فرضی ۱۰٪) | سایر عوارض (فرضی ۱٪) | مبلغ کل ردیف |
|---|---|---|---|---|
| بهای مصرف دوره | ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه‌ی ثابت خدمات | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰۰٬۰۰۰ | ۲۲٬۲۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۲۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ | ۲۴۴٬۲۰۰٬۰۰۰ |
بررسی: ۲۲۰ + ۲۲ + ۲٫۲ = ۲۴۴٫۲ میلیون ریال. مالیات و عوارض هر ردیف روی مبلغ پس از تخفیف همان ردیف حساب شده است. شماره اشتراک این مشترک هم جدا و بدون حرف در بخش مخصوص ثبت می‌شود.
روش تسویه در قبوض خدماتی
سند صریحاً می‌گوید در الگوی قبوض خدماتی ثبت روش تسویه به‌صورت نقدی، نسیه و نقدی/نسیه امکان‌پذیر است. در تذکر همان جدول هم آمده است که این بند از تاریخ لازم‌الاجرا شدن قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، با رعایت قوانین و مقررات مربوطه بلامانع است. برداشت ما این است که قبضی که مشترک بعداً می‌پردازد، نسیه، و قبضی که هنگام صدور پرداخت شده، نقدی است؛ ولی سند این نگاشت را برای قبوض جداگانه توضیح نمی‌دهد و نمی‌دانیم پرداخت‌های بعدی چگونه باید ثبت شود. با واحد مالی و مفاد قوانین هر خدمت تطبیق دهید. شرح سه روش را در روش تسویه در صورتحساب الکترونیک بخوانید.
مراحل صدور در پنل تیپینتا
- کد اقتصادی، الگو و نوع سند: شماره اقتصادی شرکت را انتخاب کنید، «قبوض خدماتی» را به‌عنوان الگو بگذارید، نوع اول را برگزینید و موضوع را مشخص کنید. شماره اشتراک یا شناسه قبض (حداکثر ۱۹ رقم) را در بخش مخصوص این الگو وارد کنید.
- طرفین معامله: اطلاعات مشترک را بر اساس جدول بالا وارد کنید.
- اقلام کالا و خدمات: ردیف‌های قبض را با شناسه، مقدار، مبلغ، تخفیف و نرخ مالیات بنویسید. پنل مبلغ پس از تخفیف، مالیات و مبلغ کل را حساب می‌کند.
- اطلاعات پرداخت: روش تسویه را انتخاب کنید.
- بازبینی و ثبت: جمع‌ها، تاریخ صدور و شماره اشتراک را بازبینی و ارسال کنید. وضعیت را با راهنمای وضعیت صورتحساب پیگیری کنید.
پنل پیش از ارسال قواعد سند را بررسی می‌کند و در صورت خطا صورتحساب را «نیازمند اصلاح» نگه می‌دارد. البته یکی بودن شماره اشتراک با کارپوشه را خود سامانه مؤدیان بعد از ارسال می‌سنجد.
اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش در قبوض خدماتی
الگوی قبوض خدماتی همه‌ی موضوع‌ها را دارد. برای هر مورد، صورتحساب اصلاحی، ابطالی یا برگشت از فروش می‌زنید؛ تفاوتشان را در مقایسه‌ی این سه بخوانید. دو قاعده را فراموش نکنید:
- طبق سند، در موضوع‌های اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش، فیلد شماره اشتراک یا شناسه قبض وضعیت «خارج از الگو» دارد؛ یعنی لازم نیست دوباره ثبت شود.
- نوع و الگوی صورتحساب، اطلاعات خریدار، شناسه‌ی کالا و خدمت و نرخ مالیات قابل اصلاح نیستند. برای تغییرشان باید صورتحساب مرجع را ابطال و صورتحساب جدید صادر کنید.
اشتباه‌های رایج شرکت‌های خدماتی و راه رفعشان
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است؟ | چه کنید؟ |
|---|---|---|
| شماره اشتراک ثبت نشده | در این الگو برای شرکت‌های خدماتی اجباری است | شماره را از کارپوشه بردارید و وارد کنید |
| شماره‌ی داخلی سیستم قبض‌صدور به‌جای شماره‌ی کارپوشه | باید با شماره‌ی کارپوشه یکسان باشد | شماره را با کارپوشه مطابقت دهید |
| شماره اشتراک بیش از ۱۹ رقم یا دارای حرف | فقط عدد تا ۱۹ رقم پذیرفته می‌شود | فقط رقم‌ها را بنویسید |
| تاریخ صدور برابر تاریخ ارسال به سامانه | تاریخ صدور باید تاریخ صدور قبض توسط شرکت باشد | تاریخ صدور واقعی قبض را بگذارید |
| صدور نوع دوم برای قبض | این الگو در نوع دوم وجود ندارد | نوع اول بزنید |
| اطلاعات ناقص مشترک | در نوع اول هویت خریدار الزامی است | شماره اقتصادی یا شماره ملی و کد پستی را ثبت کنید |
| شناسه‌ی کالا و خدمت با فعالیت شرکت هم‌خوان نیست | شناسه باید با فعالیت ثبت‌شده در کارپوشه مطابقت داشته باشد | خطاهای شناسه را ببینید |
| مالیات روی مبلغ قبل از تخفیف | مالیات روی مبلغ پس از تخفیف حساب می‌شود | مالیات هر ردیف را دوباره بسنجید |
| تغییر شناسه یا نرخ مالیات در اصلاحی | این موارد با اصلاحی قابل تغییر نیستند | ابطال و صدور صورتحساب جدید |
پرسش‌های متداول
الگوی قبوض خدماتی برای چه کسانی است؟
برای شرکت‌های خدماتی ذیربط که برای مشترکان خود قبض صادر می‌کنند، مثل آب، برق، گاز و تلفن. کسب‌وکار عادی با الگوی فروش کار می‌کند.
الگوی قبوض خدماتی در نوع دوم هم هست؟
خیر. طبق سند فقط در نوع اول تعریف شده است؛ نوع دوم فقط چهار الگو دارد (فروش، طلا و جواهر، فرآورده‌های نفتی و خدمات بیمه‌ای).
شماره اشتراک را از کجا بیاورم؟
سند می‌گوید باید با شماره‌ی موجود در کارپوشه‌ی مؤدیان یکسان باشد؛ پس از همان‌جا بردارید. اگر شماره در کارپوشه دیده نمی‌شود، از سازمان امور مالیاتی یا واحد مالی شرکت‌تان بپرسید.
اگر مشترک هستم و قبض می‌گیرم، چه چیزی در کارپوشه‌ام می‌آید؟
برداشت ما از قواعد نوع اول این است که اگر صورتحساب با شماره اقتصادی شما صادر شود، در کارپوشه‌ی شما می‌نشیند و با تأیید شما برایتان اعتبار مالیاتی حساب می‌شود. جزئیات ثبت هر قبض را از شرکت خدماتی بپرسید و با حسابدارتان تطبیق دهید.
تاریخ صدور صورتحساب قبض را چه تاریخی بگذارم؟
تاریخ صدور قبض توسط شرکت ارائه‌دهنده‌ی خدمت، نه تاریخ ارسال به سامانه.
در صورتحساب اصلاحی باید شماره اشتراک را دوباره بنویسم؟
خیر. طبق سند، در اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش این فیلد «خارج از الگو» است.
جمع‌بندی
در قبوض خدماتی چهار نکته را فراموش نکنید: فقط شرکت‌های خدماتی و فقط نوع اول؛ شماره اشتراک اجباری، عددی تا ۱۹ رقم و یکسان با کارپوشه؛ تاریخ صدور برابر تاریخ صدور قبض توسط شرکت؛ و مالیات هر ردیف روی مبلغ پس از تخفیف. پیش از ارسال یک بار شماره اشتراک، تاریخ و جمع‌ها را با کارپوشه و قبض اصلی مقایسه کنید. این مقاله مشاوره‌ی مالیاتی نیست؛ برای موارد خاص و مهلت و نرخ به‌روز با حسابدار و اطلاعیه‌ی رسمی سازمان امور مالیاتی تطبیق دهید.
نظرات ۰
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
